O tym, że idea integracji dróg wodnych jest sprawą nurtującą mieszkańców Europy od dawna postaram sie poinformować w cyklu, który niniejszym rozpoczynam. Na pierwszy ogień pójdzie kanał Odra - Dunaj, o którym tak głośno było w latach 70 i 80, ale także późniejsze opracowania programowe dla Odry, Łaby i Dunaju przewidywały realizację tego przedsięwzięcia.

Niezwykle interesujące jest to jak powstawał pomysł żeglugowego połączenia Dunaju, Odry i Łaby. Pierwsza odnotowana wzmianka o kanale Odra-Dunaj pochodzi z roku 1653, kiedy to zdecydowano uczynić rzekę Morawę spławną, połączyć ją z Odrą i opracować niezbędną dokumentację

W roku 1700 wysoki doradca dworu cesarskiego - Lothar Vogemonte - na podstawie swoich doświadczeń z Holandii opracował łaciński tekst przekonujący o "użyteczności, możliwościach i sposobie połaczenia Dunaju z rzekami Odrą, Wisłą i Łabą za pomocą żeglugowego kanału", w którym już się mówiło nie tylko o połączeniu Dunaju z Odrą, ale także o jego uzupełnienie do Łaby. Droga wodna Dunaj-Odra-Łaba (D-O-L) ma w tych planach w przebieg odpowiadający z grubsza współczesnym projektom. Pomimo pozytywnych ocen ówczesnych władz - nie udało się projektu w tym okresie zrealizować. Również kilka kolejnych prób, które miały miejsce w XVIII wieku, spełzło na niczym. Sytuacja pomysłu nie zmieniła się także w pierwszej połowie XIX wieku. Istotnym przełomem dla żeglugi (z prawnego punktu widzenia) było ustanowienie w latach 1869 i 1870 aktów czeskiego i morawskiego prawa wodnego, które proklamowały rzeki i cieki użyteczne dla żeglugi lub spławu majątkiem powierniczym. W roku 1873 Anglo-niemiecki bank uzyskał wreszcie koncesję na wybudowanie kanału, ale kryzys gospodarczy odsunął termin realizacji. Koncesję w końcu odkupiła "Severni dráha" Cesarza Ferdynanda i zlikwidowała tym potencjalną konkurencję. Nastapił aż trzydziestoletni okres obfitujący w cały szereg działań mających na celu sprawny rozwój dróg wodnych na czeskich ziemiach i równie obfity w przyczyny ten rozwój hamujący. Sprzyjające okoliczności pojawiły się dopiero na przełomie stuleci. Zarządzeniem Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Królestwa Czeskiego w 1896 roku powołano komisję z siedzibą w Pradze do skanalizowania rzek Wełtawy i Łaby w Czechach. Owoce jej pracy to m.in. rozwój użytkowanej do dziś łabsko-wełtawskiej drogi wodnej. W roku 1901 założono Morawską Spółkę Rzeczno-Żeglugową, której zamiarem było propagowanie budowy dróg wodnych. W tym samym roku przyjęto nowe prawo wodne, które z perspektywy historii drogi wodnej Dunaj-Odra-Łaba możemy uznać za znaczny przełom i start w XX wiek.

Będę kontynuował ten temat na łamach naszej strony w kolejnych odcinkach.
Andrzej 'Apis" Podgórski

Tekst na podstawie:
"Vıvoj přípravy propojení Dunaj-Odra-Labe. Závěry zpracovanıch dokumentů a jejich plnění"- Ing. Jaroslav Gallina