Tak jak stare barki, parowce, pociągi holownicze są już historią o której często wspominają Ci, którzy je pamiętają, tak samo w niepamięć odchodzą narzędzia i urządzenia niegdyś stosowane przy ich budowie czy obsłudze. Być może zachowały się gdzieś jeszcze w naturze lub na zdjęciach. Myślę, że warto je opisać i pokazać tym, którzy ich nie widzieli, a może widzieli niewiedząc czym są. Przypadkowo natknąłem się na taką ciekawostę ...
Niech to będzie zagadka i pretekst do jej opisania.
Co to jest i do czego służyło ???



Pozdrawiam
Janusz

Czy w konkursie mogą brać udział "zawodowcy"? Bo ja wiem co to jest i do czego służyło mimo, iż nie użyłem tego w "łodziarskim" życiu nigdy...

Oczywiście. Liczę na dokładniejszy opis niż w "Wikipedii"

Rzeczywiście - opis w Wikipedii jest nieścisły i chyba przekłamany. Lepszy jest w naszym słowniku autorstwa Adama Reszki. Buchlada - bo o niej mówimy - jest specyficzną dźwignią opartą na zasadzie znanej z fizyki maszyny prostej z tym, ze jest to połączenie dźwigni jednostronnej i dwustronnej.

Buchlada składa się z trzonu, uchwytu (haka) do mocowania do pokładu (oka w pokładzie) lub innego elementu (poler) stanowiącego punkt stały dźwigni oraz dwóch łap przechwytujących ogniwa łańcucha: dolnej i górnej.



Zasadę działania wyjaśnia rysunek mojego autorstwa, choć nie jestem pewien, czy w sposób wystarczająco przejrzysty przedstawia pracę tego urządzenia (lepsza byłaby animacja). Ale spróbuję....

Położenie 1 buchlady to skrajne położenie, w którym łańcuch (np. wywiezionej w celu ściągnięcia się z mielizny kotwicy) jest ciągnięty górną łapą. Wówczas dolną łapę zaczepia się o kolejne ogniwo łańcucha i trzon buchlady wędruje w przeciwną stronę do skrajnego położenia 2. I tak na przemian. Siła uzyskiwana na końcach dźwigni była naprawdę potężna. Można było jej używać także w kombinacji z bumsztakiem, ale niezbędny był łańcuch jako cięgło główne. Buchlada współpracuje jedynie z łańcuchem - linę do wiązania na hamerku (uchwycie) bumsztaka trzeba było doń dowiązać.

Praca buchladą była bardzo niebezpieczna - to prawda, ale kiedy była w powszechnym wyposażeniu i użyciu - ludzie nią posługujący się nie byli wymoczkami... Równie niebezpieczna jest korba przy studni czy kosa w nieodpowiednich rękach.

Świetny temat Janusz i pokazowa odpowiedź Kapitana ;-)
Mam nadzieję że będzie ciąg dalszy....?
Przy okazji polecam Biuletyn Bractwa Mokrego Pokładu, swego czasu była seria artykułów na podobny temat. Buchlada oczywiście też była opisana.

Dla porządku dodam, że dwie buchlady wyeksponowane są na tyłach Nadzoru Wodnego w Brzegu Dolnym.
Kapitan jak już coś wutłumaczy to mucha nie siada. Wielkie dzięki.
Janusz

To może teraz ja zadam zagadkę, jest ona o tyle ciekawa że sam nie znam odpowiedzi ;-))))
Co to jest ?

Po niemiecku "Schleusenschorbaumschuh" - jak to będzie po polsku i do czego służyło ?
Mam nadzieję Janusz że się na mnie nie pogniewasz za "wcinanie" się w Twój wątek ? ;-)

Drogi Teosiu...."ta jaki on mój ???" - ja go tylko założyłem z nadzieją, że inni pociągną dalej, a ja przy okazji czegoś się nauczę.
Pozdrawiam Cię serdecznie
Janusz

schorbaum - to po prostu bumsztak, a raczej jego zastosowanie przy cumowaniu do odstawiania od brzegu.

Dziś tą nazwą określa się w jęz. niemieckim rury "odstawiające" pływające przystanie od nabrzeża, wyposażone w przegubowe mocowania itp.
http://www.sbs-an...cat_id=106

Schleusenschorbaumschuh - na mój rozum jest to określenie okucia (schuh) lżejszej odmiany bumsztaka (czyli sztaka), służącej do przepychania statków bez napędu przy wejściu do śluzy gdy siła holownika już nie działała (wyobraźmy sobie np. trzecią lub czwartą a nawet piątą barkę pociągu holowniczego).

Rzucano taki "śluzensztak" z jednej burty przy dziobie, zapierano się ramieniem o hamerek i maszerowano wzdłuż burty. Dla obserwatora z lądu wyglądało to dość zabawnie, bo człowiek ze sztakiem "stał w miejscu", a nogami przesuwał barkę :D Okucie celowo było troszkę inne niż okucie w klasycznym bumsztaku czy sztaku (na fotce Teosa to wyżej), aby nie wbijało się mocno w dno kanału, łatwo wychodziło i nie wyciągnęło obsługującego za burtę pod koniec marszu wzdłuż "sztryngla".

W samej komorze śluzy do przeciągania barki bez napędu posługiwano się już bosakami.

Możliwe jest, że schleusenschorbaum służył też do ubezpieczenia statku podczas śluzowania w dół w komorze śluzowej, w której jeden z brzegów był naturalną skarpą.

Zasada działania podobna jak wiosła pychowego, chyba dobrze rozumiem ?