Na wstępie pragnę zaznaczyć, że Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Niepołomickiej w pełni popiera projekt budowy polderu przepływowego Koszyce - Szczurowa + polderu wzdłuż Wisły „Przykop”.

Uwaga nr 1

Problem konieczności przeprowadzania ustawicznych prac utrzymaniowych i remontowych urządzeń regulacyjnych.
Autorzy „projektu Programu Działań” pominęli fakt iż zlewnia i koryto rzeki Wisły w Małopolsce charakteryzują się silnym przekształceniem hydromorfologicznym, będącym wynikiem procesów urbanizacyjnych oraz stosowanych w XIX i XX wieku zabiegów regulacyjnych, mających na celu zapobieganie katastrofalnym powodziom, które stale występowały na tym terenie.
Proces erozji dennej i bocznej zwłaszcza koryta rzeki Wisły został wzmożony poprzez:
- pobór rumowiska z koryta rzeki dla zaspokojenia potrzeb budownictwa i przemysłu,
- zmniejszenia masy rumowiska dopływającego z obszaru zlewni wskutek zatrzymywania go przez zbiorniki retencyjne i zapory przeciwrumowiskowe realizowane na obszarze zlewni,
- uszkodzenia opasek brzegowych (tam podłużnych) i ostróg rzecznych (tam poprzecznych) na Wiśle, które mają bardzo istotny wpływ na stabilność brzegów rzeki i wałów przeciwpowodziowych oraz filarów mostów.

Zabudowa regulacyjna ma na celu wyrównanie rozkładu prędkości wody w korycie, dzięki temu nie tworzą się odsypiska w nurcie oraz zatory lodowe. Nie dopuszcza ona do dużych odchyleń nurtu od trasy regulacyjnej, zapobiega erozji brzegów i uformowaniu się drugorzędnego koryta z wodą płynącą u podstawy wałów. Takie zjawisko jest bardzo niebezpieczne dla stabilności wałów, bo pod ich podstawą płynie w czasie powodzi strumień wody o dużej prędkości skierowany skośnie do brzegu. Dlatego tak ważne jest prowadzenie ustawicznych prac utrzymaniowych i remontowych zabudowy regulacyjnej na Wiśle, dzięki której poprzez skoncentrowanie nurtu rzeki przez system ostróg normalizuje się przepływ wód poniżej wody brzegowej, jak i przepływ wielkich wód, zwiększają się głębokości oraz stabilizuje się koryto i brzegi rzeki.

Konsekwencją ustawicznych prac utrzymaniowych i remontowych zabudowy regulacyjnej będzie ograniczenie deformacji bocznej koryta rzeki oraz koncentracja nurtu. Rzeka pozbawiona możliwości meandrowania i erozji bocznej, odkłada transportowany materiał w polach między ostrogami, gdzie w części zaprądowej znajdują się miejsca cyrkulacji wody ze wstecznym prądem odkładającym osady piaszczyste, które w zależności od warunków lokalnych należy zwrócić do głównego koryta. W rezultacie transport rumowiska rzecznego (wleczonego i zawieszonego) będzie bardziej zbilansowany i kontrolowany.

Uwaga nr 2

Problem konieczności utrzymania ciągłości liniowej drogi wodnej.

Z niezrozumiałej przyczyny Autorzy „projektu Programu Działań” całkowicie zignorowali obowiązujące Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 maja 2002 r. w sprawie klasyfikacji śródlądowych dróg wodnych (DZ.U. z 2002 Nr 77 poz. 695), gdzie Droga Wodna Górnej Wisły została zakwalifikowana następująco.
Odcinek Wisły od km 0+000 do km 92+600:
- od ujścia rzeki Przemszy do połączenia z Kanałem Łączańskim dł.37,5 km, klasa drogi wodnej IV
- Kanał Łączański o dł. 17,5 km klasa drogi wodnej II
- od ujścia Kanału Łączańskiego w miejscowości Skawina do stopnia wodnego „Przewóz”
w Krakowie dł. 34,3 km, klasa drogi wodnej III.
Na tym odcinku Wisły zostały wybudowane następujące stopnie wodne: „Dwory”, „Smolice”, „Zespół obiektów Hydrotechnicznych Łaczany-Skawina”, „Kościuszko”, „Dąbie” i „Przewóz”.

Odcinek Wisły od km 92+600 do km 295+200:
- od stopnia wodnego „Przewóz” w Krakowie do ujścia rzeki Sanny w Annopolu, dł. 203 km drogi wodnej klasy Ib, gdzie warunki nawigacyjne z powodu zaniedbań w utrzymaniu oraz remontach zabudowy regulacyjnej są nieustabilizowane i bezpieczne uprawianie żeglugi możliwe jest obecnie przy stanach wody w rzece określanych jako górna strefa stanów średnich.

Droga Wodna Górnej Wisły liczy około 280 kilometrów, zaczyna się poniżej ujścia Przemszy do Wisły - kilometr 0+600 szlaku żeglownego i sięga aż do ujścia Sanny kilometr 295+200 szlaku żeglownego.
W związku z powyższym omawiany dokument musi zostać uzupełniony o brakujące zagadnienia dotyczące utrzymania możliwości żeglugi na rzece Wiśle.

Uwaga nr 3

Problem konieczności uwzględnienia planów budowy stopnia wodnego Niepołomice.

Podobnie jak w poprzednim punkcie Autorzy „projektu Programu Działań” całkowicie zignorowali obowiązujące Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 15 lipca 2021 r. (Dz.U. 2021 poz. 1615) w sprawie przyjęcia Planu przeciwdziałania skutkom suszy, zawierające plan realizacji budowy stopnia wodnego „Niepołomice”, co jest jednym z elementów zadania mającego na celu przeciwdziałanie skutkom suszy na odcinku doliny rzeki Wisły między stopniem wodnym „Przewóz” a ujściem Raby.

Według opracowania z roku 2021 pt.: „Analiza występowania zjawiska i skutków suszy na odcinku doliny rzeki Wisły pomiędzy Stopniem Wodnym Przewóz a ujściem Raby wraz ze wskazaniem technicznych działań mitygujących, ze szczególnym uwzględnieniem budowy Stopnia Wodnego Niepołomice” określono wstępną koncepcję techniczną budowy stopnia wodnego „Grabie” w km 827+000 Wisły (km 97+050 drogi wodnej), wysokość piętrzenia H=3,6 m i stopnia wodnego „Niepołomice-Tarnówka” w km 819+750 Wisły (km 107+050 drogi wodnej) wysokość piętrzenia H=3,0 m.

Wniosek nr 1

Do „projektu Programu Działań” należy wpisać zadanie:
- prowadzenie ustawicznych prac utrzymaniowych i remontowych urządzeń regulacyjnych na Wiśle od Krakowa do Zawichostu (w tym czyszczenie pól międzyostrogowych).

Wniosek nr 2

Urządzenia sekcji przelewowej przez którą przeprowadzane będą wody podczas normalnej eksploatacji polderu Koszyce-Szczurowa oraz wody powodziowe muszą być wyposażone w śluzę żeglugową o długości 190 m, szerokości 12 m i głębokości na progu 4,0 m (tj. wymiary analogiczne do gabarytów planowanych śluz stopni wodnych „Grabie i „Niepołomice-Tarnówka”).
Sekcja przelewowa powinna pracować jak klasyczny stopień wodny tj. piętrzyć wodę w korycie rzeki.
Zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 maja 2002 r. w sprawie klasyfikacji śródlądowych dróg wodnych (Dz.U. 2022 poz. 1170) na podstawie § 7 pkt. 1 Przy rozbudowie śródlądowych dróg wodnych o znaczeniu regionalnym klasy Ia, Ib, i II - jako warunki projektowe przyjmuje się wielkości odpowiadające co najmniej maksymalnym wartościom parametrów klasyfikacyjnych i warunków eksploatacyjnych, przewidzianych dla klasy bezpośrednio wyższej.

Droga Wodna Górnej Wisły należy do infrastruktury podwójnego zastosowania (tj. logistyka cywilna i wojskowa) dla potrzeb przewozów ładunków wojskowych przez żeglugę śródlądową, czyli zarówno ładunków ciężarowych (np. skrzynie z amunicją) jak i ładunków objętościowych (tj. transport sztuk ciężkich i ponadgabarytowych). Projekty i prace mające wpływ na ciągłość liniową oraz utrzymanie odpowiednich głębokości tranzytowych o wartości min. 1,60 m na szlaku żeglownym powinny być uzgodnione z Szefostwem Transportu i Ruchu Wojsk – Centrum Koordynacji Ruchu Wojsk.

Wniosek nr 3

Należy wykorzystać hydroenergetycznie potencjał piętrzenia w postaci wybudowania przy okazji inwestycji małej elektrowni wodnej.

Wniosek nr 4

W celu wykorzystania gospodarczego czaszy zbiornika i zwiększenia jego pojemności retencyjnej należy uwzględnić dopuszczenie podmiotów prywatnych do kontrolowanej eksploatacji kruszyw na mokro tj. przy wykorzystaniu jednostek pływających wraz z możliwością odwozu pozyskanych kruszyw transportem wodnym.

Równocześnie nasze Stowarzyszenie nie wnosi zastrzeżeń co do możliwości ewentualnych niezbędnych wywłaszczeń pod warunkiem wprowadzenia programów dobrowolnych przejęć gruntów np. w sposób analogiczny do programu CPK.

foto ilustracyjne: Wisła w Zawichoście - Miasto Sandomierz

---

Do wiadomości:
Szanowny Pan Kacper Płażyński Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Przewodniczący Komisji Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej
Szanowny Pan Paweł Krężel Dyrektor Departamentu Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, Ministerstwo Infrastruktury
Ministerstwo Obrony Narodowej, Departament Infrastruktury
Szanowny Pan Jan Pyś Dyrektor Urzędu Żeglugi Śródlądowej we Wrocławiu
Szanowny Pan Łukasz Smółka Marszałek Województwa Małopolskiego
Szanowny Pan Zbigniew Moskal Wójt Gminy Szczurowa
Szanowny Pan Stanisław Hytroś Burmistrz Miasta i Gminy Koszyce
Szanowna Pani Barbara Gładysz Wójt Gminy Igołomia – Wawrzeńczyce
Szanowny Pan Michał Hebda Burmistrz Miasta i Gminy Niepołomice
Szanowny Pan Krzysztof Madejski Burmistrz Gminy i Miasta Nowe Brzesko
Szanowny Pan Jan Pająk Wójt Gminy Drwinia
Szanowny Pan Andrzej Harężlak Prezes Wojewódzkiego Związku Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych w Krakowie
Szanowny Pan Bartosz Fabiańczyk Prezes Związku Polskich Armatorów Śródlądowych
Szanowny Pan Andrzej Podgórski Redaktor Naczelny Portalu Internetowego www.zegluga-rzeczna.pl
Szanowny Pan płk Rafał Syrysko Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego