W okresie letnim 2022 r. na rzece Odrze doszło do katastrofy ekologicznej o znacznych rozmiarach. Przyczyny tej katastrofy, jej przebieg, wnioski i rekomendacje, zostały opisane w licznych raportach, w tym jednostek pozarządowych.

Należy wskazać, że na zamówienie Rządu RP, tj. Ministra Klimatu i Środowiska, został opracowany przez specjalistów, zarówno z jednostek naukowych oraz organu zaangażowanego w prowadzone działania na rzece Odrze - Wstępny Raport Zespołu ds. Sytuacji na Odrze. Przedmiotowy dokument został opracowany przez Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy.

Inwestycje związane z renaturyzacją pozwolą poprawić możliwości migracyjne ichtiofauny oraz innych organizmów wodnych poprzez odtworzenie ciągłości morfologicznej Odry i jej dopływów oraz umożliwienie ominięcia barier migracyjnych w postaci budowli piętrzących. Zadania o charakterze renaturyzacyjnym poprawią również warunki siedliskowe organizmów wodnych.

Inwestycje związane z budową budowli piętrzących - stopni wodnych Lubiąż i Ścinawa mają na celu zapewnić odpowiednie zasoby wodne w Odrze. Pozwoli to na zabezpieczenie warunków niezbędnych do właściwego funkcjonowania ekosystemów wodnych, nawet w okresach suszy. Realizacja tych inwestycji zmniejszy również ryzyko ewentualnego wystąpienia kolejnej katastrofy ekologicznej na Odrze dzięki retencjonowaniu wody w korycie i zbiornikach wodnych, a tym samym podniesieniu poziomu wody, co umożliwi poprawę warunków środowiskowych rzeki. Realizacja tych inwestycji, obok innych przewidzianych w ustawie rozwiązań, ograniczy jeden ze zdiagnozowanych czynników zakwitu glonów – wysokie stężenia substancji zanieczyszczających, spowodowane niskimi stanami wód.

Jednym z głównych czynników składowych, który doprowadził do zniszczenia ekosystemu Odry były bardzo niskie stany wód, w skutek braku opadów i wysokiej temperatury, co przełożyło się na wzrost zasolenia i stężenia innych zanieczyszczeń. Dodatkowo realizacja inwestycji wskazanych w projekcie ustawy przyczyni się także do zmniejszenia negatywnych skutków zmian klimatu poprzez poprawę ochrony przed powodzią i suszą.

Z racji tematyki naszego serwisu wyeksponowaliśmy inwestycje służące żegludze, choć one także wprost działają na poprawę wielu parametrów jakości wody poprzez lepsze głębokości, regulacje przepływów i natlenienie (red).

Inwestycjami dla Odry są następujące przedsięwzięcia (m.in.):

1) przebudowa budowli, urządzeń i skarp zbiornika wodnego Dzierżno Duże;
2) przebudowa Kanału Gliwickiego sekcji 0, I, II, III, IV, V i VI (od km 0-000 do 39-400);
3) roboty budowlane na stopniu wodnym Ujście Nysy wraz z obiektami związanymi z nim technicznie i funkcjonalnie oraz infrastrukturą towarzyszącą, w tym budowa jazu w km 180,50 rzeki Odry;
4) przebudowa koryta rzeki Odry poniżej stopnia wodnego Ujście Nysy na długości ok. 2000 m;
5) roboty budowlane polegające na przebudowie budowli regulacyjnych na rzece Odrze na odcinkach: km 683,0 – 668,0; km 617,6 – 614,7; km 613,5 – 605,0, km 604,0 – 600,4;
6) budowa stopnia wodnego Lubiąż na rzece Odrze w rejonie wsi Gliniany wraz z infrastrukturą towarzyszącą;
7) budowa stopnia wodnego Ścinawa na rzece Odrze w rejonie m. Ścinawa wraz z infrastrukturą towarzyszącą;

a także roboty budowlane związane z budową:

a) zbiornika wodnego Maleszów w gminie Kondratowice w dolinie rzeki Małej Ślęzy i Żelowickiej Wody,
b) zbiornika wodnego Kamieniec Ząbkowicki na rzece Nysie Kłodzkiej,
c) zbiornika wodnego na rzece Rudna w gminie Rudna,
d) zbiornika wodnego Mora na rzece Mora w miejscowości Iława i Biskupów, w gminie Nysa i Głuchołazy,
e) zbiornika wodnego Masłówka zlokalizowanego w zlewni rzeki Masłówka na obszarze gmin: Rawicz, Żmigród i Wąsosz,
f) zbiornika wodnego Długomost na rzece Widawie, w gminie Dziadowa Kłoda,
g) zbiornika wodnego Mirocin Górny w miejscowości Mirocin Górny,
h) zbiornika wodnego Brzeźnica na rzece Brzeźniczanka w gminie Brzeźnica,
i) zbiornika wodnego powyżej miejscowości Dzierżoniów na rzece Piława – wraz z infrastrukturą towarzyszącą;


Całość projektu ustawy: Projekt_specustawy_rewitalizacja_Odry
Uzasadnienie: Specustawa_Odra_uzasadnienie
foto ilustracyjne: Szymon Brekier