Rzeka Odra jest pierwszoplanową osią rozwojową województwa dolnośląskiego w aspekcie osadniczym, gospodarczym i kulturowym. Historia przewozów odrzańskich sięga średniowiecza; w XIII wieku we Wrocławiu istniały już składy rzeczne. Rzeka zawsze przyczyniała się do napływu ludności (rola miastotwórcza) i stymulowała rozwój gospodarczy. Jej istnienie także obecnie stanowi niewątpliwy atut regionu, który dysponuje szlakiem wodnym o korzystnym przebiegu, łączącym aglomeracje i porty w powiązaniach krajowych i międzynarodowych. Żegluga śródlądowa dzięki swoim licznym zaletom może zostać wykorzystana jako gałąź transportu alternatywna wobec transportu drogowego i kolejowego.

Odra jest najlepiej zagospodarowaną drogą wodną w Polsce, obsługującą 80% ładunków żeglugi śródlądowej w ruchu krajowym. Funkcja transportowa Odry wypełniana jest obecnie (z różnym natężeniem spowodowanym niezadowalającym stanem technicznym wielu jej odcinków) pomiędzy Szczecinem a Kędzierzynem-Koźle. Elementem Odrzańskiej Drogi Wodnej (ODW) są też Kanał Gliwicki i Kędzierzyński. Ewentualna realizacja planów budowy kanału Odra-Dunaj lub Odra-Wag dałaby możliwość znacznego przedłużenia połączenia wodnego do Austrii, Węgier i w kierunku Bałkanów. Planowane połączenie Odry z Dunajem jest także elementem ODW.

Szczegółową ocenę silnych i słabych punktów, szans i zagrożeń rozwoju Odrzańskiej Drogi Wodnej zawiera dokument opracowany w sierpniu 2006 we Wrocławiu, stanowiący część globalnych opracowań strategii rozwoju regionu.