O znaczeniu Odry w transporcie towarów na konferencji poświęconej żegludze śródlądowej mówi Monika Woźniak-Lewandowska z portu w Szczecinie i Świnoujściu. Przyszłe planowane inwestycje wzmocnią tylko konkurencyjność przeładunkową Portów. Pomocna przy przewozie towarów mogłaby być Odra, jednak jej udział obecnie stanowi dla Szczecina zaledwie 4%. Jej drzemiący potencjał jest jednak zdecydowanie większy.

– Jako duży sukces powinniśmy odczytać to, że o Odrze zaczynamy mówić coraz silniejszym i mocniejszym głosem. Jestem przekonana, że wokół tego wspólnego celu jakim jest użeglownienie Odry i nadanie jej co najmniej czwartej klasy żeglowności, uda nam się zjednoczyć – mówiła Monika Woźniak-Lewandowska z portu w Szczecinie i Świnoujściu. A jest o co walczyć.

Prestiżowy port

Jak mówi, Zarząd Morskich Portów Szczecin Świnoujście to jeden z nielicznych zespołów portowych w rejonie Morze Bałtyckiego, który ma fenomenalne położenie.

– Wynika ono z tego, że mamy dostęp do Morza Bałtyckiego. Z drugiej strony mamy dostęp do odrzańskiej drogi wodnej. Z kolejnej strony mamy dostęp do szlaków kolejowych, a także drogowych. To wpływa na rozwój portów. Jesteśmy położeni na najkrótszej drodze ze Skandynawii do południowej Europy. Nasze porty funkcjonują w sieci TNT. Jesteśmy także położeni na szlakach wiodących z kierunku Finlandii dalej na wschód naszego kontynentu. Mamy też idealne połączenie, jeżeli chodzi o regiony Niemiec – wylicza.

Porty Szczecin i Świnoujście są włączone w sieci TNT. To oczywiście ogromny prestiż, ale też wymagania, które nakłada na zarząd owa obecność. Port musi utrzymać w odpowiednim stanie drogi morskie i zapewnić odpowiednią dostępność od strony morza i zaplecza lądowego. – Przeładowujemy niemal każdy ładunek w naszych portach. Porównując 1991 z rokiem 2015 widzimy, jak struktura przeładunków zmieniała się na przestrzeni tych lat. Dzisiaj te ładunki mamy mniej więcej po połowie ładunków masowych i drobnicowych. Wcześniej wiodące były u nas ładunki masowe. Ostatnie statystki za 10 miesięcy tego roku są dla nas bardzo optymistyczne. W zeszłym roku przeładowaliśmy przeszło 23 mln ton ładunków – mówi Woźniak-Lewandowska. Wszystko wskazuje na to, że liczba ta zostanie jednak przekroczona i port osiągnie rekordowe 24 miliony ton ładunków. Obecny wzrost przeładunków kształtuje się na poziomie 4,5%.

Pierwsze ważne inwestycje

– Nasze porty są portami tranzytowymi. Jesteśmy naturalnym zapleczem dla południa Europy. Przez nasze porty przechodzi gro ładunków z kierunku Czech i Słowacji. Ale też obsługujemy ładunki z kierunków niemieckich. Południe Europy, Węgry, Austria i Rumunia – wyjaśnia Woźniak-Lewandowska.

Żeby sprostać wymaganiom i wychodzić naprzeciw oczekiwaniom przedsiębiorców zarząd portów przygotował bogate pakiety inwestycyjne. Część z nich zrealizowano już w ramach perspektywy unijnej 2007-2013. – Zrealizowaliśmy wtedy inwestycje na kwotę 130 mln euro. To jest przeszło 650 mln zł – przytacza dane Monika Woźniak-Lewandowska z portu w Szczecinie i Świnoujściu.

Port w Świnoujściu znany jest z terminala bramowego. – Jesteśmy liderem, jeżeli chodzi o połączenia ze Skandynawią. Dziennie wychodzi z naszego portu aż 11 promów w tym kierunku. To właśnie na tym terminalu w Świnoujściu w zeszłym roku oddane zostało szóste stanowisko. Jest ono nowoczesne, dostosowane do przyjmowania dużych promów o długości ponad 260 metrów – wyjaśnia. Wzrastający udział przewozu towarów rolniczych sprawił, że port zainwestował w rozbudowę infrastruktury na półwyspie Ewa, przy zabytkowym elewatorze Ewa, który od września tego roku, po trzech latach wznowił wreszcie swoją działalność. – Zmodernizowaliśmy tam nabrzeże Zbożowe i wybudowaliśmy od podstaw nabrzeże Niemieckie. To jest rejon, gdzie są skupione głównie przeładunki zbóż – wyjaśnia.

W Świnoujściu uruchomiony został również gazoport. Zarząd Morskich Portów miał znaczący udział w jego powstaniu. Port zobligował się do budowy stanowiska do rozładunku paliwa LNG. Dodatkowo do obydwu portów poprawił się dojazd koleją poprzez modernizację infrastruktury. – Jest ona przystosowana do większej masy ładunkowej i przyjmowania nowoczesnego taboru kolejowego.

1 mld zł na przyszłe inwestycje

Na kolejną perspektywę unijną Zarząd Portów w Świnoujściu i Szczecinie zaplanował kolejny pakiet inwestycyjny. Suma tych inwestycji to przeszło 1 mld zł. W głównym centrum zainteresowania jest jednak modernizacja samego toru wodnego Świnoujście-Szczecin, które ma poprawić dostępność i konkurencyjność portów. W planach jest pogłębienie toru wodnego w Świnoujściu do 14,5 metra i modernizacja 67 km toru wodnego Świnoujście-Szczecin do głębokości 12,5 metra. Jednak to zadanie będzie leżało po stronie administracji urzędu morskiego. Zadaniem portów będzie przystosowanie nabrzeży do nowych parametrów pogłębionego toru wodnego. – Po to, aby statki o większej masie ładunkowej mogły docierać do Szczecina, a nabrzeża były gotowe na przyjęcie tej masy ładunkowej – mówi Monika Woźniak-Lewandowska z portu w Szczecinie i Świnoujściu

Inwestycje przewidziano w rejonie ładunków drobnicowych w Szczecińskim Porcie. Nabrzeża mają zostać przebudowane w kanale dębickim. Docelowo ma także powstać nowe nabrzeże do obsługi drobnicy kontenerowej – nabrzeże norweskie. Ta inwestycja będzie realizowana w latach 2018-2021.

Kolejny rejon inwestycji w porcie to rejon ładunków masowych – basen kaszubski. Tutaj też przewidziano inwestycje przystosowujące nabrzeża do nowych parametrów toru wodnego. Inwestycja będzie realizowana na przestrzeni lat 2019-2022.

Również rozbudowywany będzie terminal promowy w Świnoujściu. – Mamy tam nowe stanowisko promowe. Docelowo chcemy ten terminal rozwijać w kierunku przewozów intermodalnych. Dzisiaj wielkość przewozów intermodalnych z udziałem kolei w Szczecińskim porcie to jest ok. 46%. Chcemy, aby ten wolumen wzrastał. W tym celu przebudowane zostaną dwa stanowiska promowe. Stanowisko nr 5 i 6 będą połączone w całość. Dzięki temu powstanie jedno duże stanowisko promowe z możliwością przyjmowania jednostek o długości 290 metrów – podaje Woźniak-Lewandowska. Dodaje, że środki na ten cel pochodzą z funduszu CEF i jest to projekt, który jako pierwszy otrzymał dofinansowanie ze środków unijnych.

W związku z wolnymi terenami do zagospodarowania pozostał jeszcze port zewnętrzny. – Myślimy o wybudowaniu tam terminala kontenerowego – głębokowodnego, hubowego – podkreśla. – Jeżeli chodzi o Szczecin, to do zagospodarowania są tereny Ostrowa Grabowskiego i w dalszej perspektywie Ostrowa Mieleńskiego. Tereny te chcemy dedykować nowym terminalom, zarówno drobnicowym jak i masowym – dodaje.

Odra z potencjałem

Przedstawicielka portów zaznacza, że o konkurencyjności portów decyduje oczywiście dostęp do nich. W tym miejscu pojawia się wątek odrzańskiej drogi wodnej. – Dzisiaj udział żeglugi śródlądowej w obsłudze ładunków ogółem w naszym zespole portowym to niecałe 4%. Podczas, gdy jeszcze w latach 90. i 80. ten udział był dwucyfrowy. To wskazuje na to, że trzeba podjąć koniecznie działania, żeby ten stan zmienić – mówi Monika Woźniak-Lewandowska z portu w Szczecinie i Świnoujściu.

Woźniak-Lewandowska wyjaśnia, że zarząd portów zlecił przeprowadzenie w zeszłym roku studium wykonalności ile porty mogą zyskać dodatkowych ładunków. Okazuje się, gdyby Odra miała lepsze warunki nawigacyjne to w 270 dni w roku byłaby ona w stanie zapewnić aż dodatkowych 20 mln ton ładunków portom. – Do tego dochodzi jeszcze przemysł wzbudzony, bo powstaną przecież nowe przedsiębiorstwa. Zyskają na tym wszyscy - region pomorza zachodniego i tak samo tereny sąsiednie – podkreśla.