Bez statków i stoczni, które je budują oraz remontują, rzek nie da się wykorzystywać jako dróg wodnych, a także utrzymywać ich drożność, eksploatować złoża kruszyw i ochronić obszary nadrzeczne przed powodziami spowodowanymi zatorami lodowymi. Od średniowiecza nad Wisłą funkcjonowały warsztaty szkutnicze, budujące drewniane łodzie i statki rzeczne, którymi transportowano zboża oraz inne towary do miast w jej dolnym biegu, przede wszystkim zaś - do Gdańska. Od XIX stulecia Wisłę zaczęto regulować, budować nad nią porty, ze zlokalizowanymi w nich stoczniami.

Następstwem utraty drożności przez Wisłę stały się likwidacja większości floty wiślanej oraz zanikanie dawnego potencjału produkcyjnego i remontowego stoczni rzecznych. Poza tym stoczniom coraz trudniej było spławiać zbudowane statki płytką Wisłą. Od lat 50. w portach rzecznych i basenach portowych leżących wzdłuż Wisły działały stocznie oraz bazy remontowe statków rzecznych w Krakowie, Sandomierzu, Warszawie, Płocku, Bydgoszczy (nad ujściem Brdy do Wisły), Czarnkowie, Chełmnie, Toruniu, Tczewie, Przegalinie (obecnie Gdańsk Przegalina) i w Gdańsku na Martwą Wisłą. Największymi z nich były Płocka Stocznia Rzeczna, Stocznia Wisła w Tczewie (poprzednio Tczewska Stocznia Rzeczna), Stocznia Wisła w Gdańsku (dawniej Gdańska Stocznia Rzeczna w Gdańsku Pleniewie).

Zaplecze projektowo-badawcze stoczni rzecznych stanowiły biura konstrukcyjne, politechniki i instytuty badawcze. Wiodące stało się z czasem biuro wywodzące się z Działu Technicznego Przedsiębiorstwa Państwowego Stocznie Rzeczne we Wrocławiu, utworzonego w 1950 roku, w ramach centralizacji zarządzania socjalistyczną gospodarką. Przedsiębiorstwu temu podlegały wszystkie stocznie rzeczne. W 1951 roku dyrekcję zlikwidowano, a jej miejsce zajął Centralny Zarząd Żeglugi Śródlądowej i Stoczni Rzecznych w Warszawie. Jednocześnie w 1952 roku powołano państwowe Biuro Konstrukcyjne Taboru Rzecznego we Wrocławiu.

W 1974 roku, w wyniku kolejnych zmian organizacyjnych, biuro przekształcono w Centrum Badawczo-Projektowe Żeglugi Śródlądowej Navicentrum, podległe Zjednoczeniu Żeglugi Śródlądowej.W 1992 roku biuro sprywatyzowano i od tego czasu działa ono jako spółka Przedsiębiorstwo Projektowo-Usługowe Navicentrum we Wrocławiu.

- W ubiegłym roku obchodziliśmy 60 lat działalności naszego przedsiębiorstwa - zaznacza Wiktor Bąk, dyrektor spółki Navicentrum we Wrocławiu. - W latach 50. minionego stulecia zatrudnialiśmy 428 osób, a dzisiaj - kilkanaście. Niegdyś opracowywaliśmy dla licznych polskich stoczni rzecznych projekty statków oraz innowacyjnych urządzeń i systemów pokładowych, takich jak wciągarki hydrauliczne czy elastyczne połączenia linowe pomiędzy pchaczami a barkami pchanymi. Likwidacja stoczni, a w konsekwencji brak zamówień krajowych na projekty statków, doprowadziła do zaprzestania funkcjonowania biura jako przedsiębiorstwa państwowego i przekształcenia go w spółkę pracowniczą. Obecnie projektujemy statki i obiekty pływające na zlecenia kontrahentów zagranicznych. W sytuacji gdy zabrakło polskich stoczni, budujących statki dla naszych armatorów, zdobywanie zamówień nie jest łatwe.

Do dziś nad Wisłą przetrwało tylko kilka sprywatyzowanych firm, zajmujących się budowaniem albo remontowaniem statków rzecznych oraz wytwarzaniem różnych konstrukcji stalowych. Największą jest Centromost Stocznia Rzeczna, dawna Płocka Stocznia Rzeczna, która upadała w 1996 roku i wznowiła działalność w 1998 roku, po odkupieniu jej majątku przez Mostostal Płock i gdański Centromor. Płocka stocznia buduje kadłuby i statki rzeczne dla kontrahentów z Niemiec oraz Holandii. Sandomierska Stocznia Rzeczna przeistoczyła się w firmę Przedsiębiorstwo Wielobranżowe Telwolt - Stocznia w Sandomierzu, remontującą barki i małe statki rzeczne oraz produkującą konstrukcje stalowe.