Tytułowe zdjęcie skopiowałem z dawnej książki pt. "Rheinland - Pfalz und Saar" wydanej we Frankfurcie n/M w 1954 roku. W 45 lat później to samo zdjęcie ukazało się na okładce fachowego wydawnictwa "Historisches vom Strom. Rheinschifffahrt einst. Band XXI" z 1999 roku:


Bocznokołowy holownik "Ludwigshafen 23" zbudowany został w roku 1904 na stoczni Schichau w Elblągu, dla reńskiego armatora Mannheimer Lagerhaus GmbH z Mannheim pod nazwą "Bavaria". Po fuzji Mannheimer Lagerhaus z wielkim armatorem Fendel, również z Mannheim zmienił w roku 1930 nazwę na "Ludwigshafen 23". Wymiary: 68,00 x 17,50/8,20 x 1,35 m i wyporność 158 ton. Jego maszyna parowa (typu dzisiaj już nieznanego) rozwijała moc 1000 KM, a obydwa kotly parowe mialy powierzchnię grzewczą łącznie 354 m2. Miał 13 osób załogi.
W 1945 roku zatonął poprzez samozatopienie na 678,5 kilometrze Renu koło Porz. W 1947 wydobyty i wyremontowany. W służbie pozostał do 1954, a w rok później zezłomowany.


Najważniejszym wydarzeniem w żywocie holownika był udział w paradzie floty w 1953 roku, z okazji 100 - lecia miasta Ludwigshafen. Był wtedy statkiem flagowym uroczystości.

Te dwa zdjęcia pokazują bardzo dużo . Jak potężny holownik jest maszyną w pełni siły, dym z kominów para i piana z pod tamborów, a za chwilę martwa jednostka bezwładnie oczkuje na pomoc. To jest właśnie życie.

Stocznia Schichau w Elblągu zbudowała na przełomie wieków kilka wielkich, bocznokołowych holownikow na Ren. Miały niepowtarzalną, łatwą do rozpoznania sylwetkę z dwoma kominami za sterówką. Niezbyt przyjęło się to na Renie, gdzie podobne holowniki z innych stoczni miały jeden komin przed, drugi za sterówką co uważane było wtedy za optymalne rozwiązanie. Nic dziwnego że z biegiem czasu przebudowano niektóre wielkie Räderbooty budowy elbląskiej na wzór reńskich. Ale nie "Ludwigshafen 23"! Ten do końca swoich dni utrzymał charakterystyczną sylwetkę z dwoma kominami za sterówką...

Poniżej piękne boczne ujęcie "Ludwigshafen 23" w gali flagowej. Prawdopodobnie jest to zdjecie z owej parady floty w roku 1953 z okazji jubileuszu Ludwigshafen:


Fotograf Carl Bellingrodt uchwcił rankiem 28 czerwca 1953 ciekawą scenkę. Na wprost zamku Stolzenfels przed miejscowością Oberlahnstein rusza "Ludwigshafen 23" w górę Renu z szeregiem barek na holu. A ten pociąg na drugim brzegu rzeki to pospieszny nr. D172 z Kolonii do Konstancji!

Miejscowość Oberlahnstein od 1969 jest dzielnicą miasta Lahnstein na prawym brzegu Renu powyżej Koblencji, przy ujściu rzeki Lahn do Renu. Zamek Stolzenfels powstał w XIII wieku, zniszczony przez francuzów w XVII w. Został odbudowany w pierwszej połowie XIX w. Udostępniony do zwiedzania. Panie Mirku zaciekawiły mnie te kontenery na pokładzie, jakby mieszkalne? Na zatopionym tych elementów nie ma. A po za tym ciekawa historia jednostki zbudowanej w Elblągu ujęta ładnymi zdjęciami.

Panie Adamie, wydaje mi się że są to po prostu nadbudówki mieszkalne, które na zatopionym statku mogły znaleźć się pod wodą. W owych czasach o kontenerach nikt jeszcze nawet nie marzył, a już napewno nie o meszkalnych

Podejrzewam iż w celu podniesienia jakości bytu załogi przeniesiono pomieszczenia na pokład. Pomieszczenia pod pokładem zawsze były mroczne, duszne, wilgotne i niezbyt przyjemne. Pamiętam kabiny pasażerskie pod pokładami naszej Białej Floty. Ciemno, duszno i nijako.

W zasadzie ma Pan rację Panie Adamie, że dawne wielkie holowniki bocznokołowe miały pomieszczenia załogowe pod pokładem. Mam starą kartkę pocztową ukazującą "Ludwigshafen 23" bardzo, bardzo dawno temu mijający miasto którego nazwę nosi. Stempel pocztowy opiewa na 04.06.1930, ale zdjęcie musiało być zrobione dużo wcześniej. Z trudem, ale można odczytać na tamborze jego pierwszą nazwę "Bavaria". Rzeczywiście, nie widać żadnych nadbudówek pokładowych, a już napewno nic na dziobie:


Dostał je prawdopodobnie dopiero po wydobyciu i odbudowie w 1947 roku. W ten sposób wiele bocznokołowców podniesionych wtedy z Renu zostało zmodernizowanych. Co prawda nie dodawało to statkom urody, ale warunki bytowe załogi ulegały znacznej poprawie. Dużo tego typu jednostek projektowanych było już od podstaw co najmniej z nadbudówką rufową. Poniższy planik ukazuje typowy reński Räderboot z początku XX wieku (kliknąć):


Więcej zdjęć "Bavarii" / "Ludwigshafen" można zobaczyć tutaj: https://www.zegluga-rzeczna.pl/infusi...to_id=3718

Dawne holowniki [ te które pamiętam ] miały pomieszczenia załogowe pod pokładem i tylko socjal [ kubryk, toalety ] były umiejscowione wyżej. Wszelkie przebudowy generalnie zmieniały typ napędu [ z węgla na ciężkie oleje i podobne paliwa ]. A Panie Mirku, załoga dalej pod pokładem. dotyczy to nie tylko kołowców i nie tylko reńskich. Po prostu, moim zdaniem, holownik miał być sprawny, silny, zwrotny, na pokładzie tylko elementy związane zgodnie z przeznaczeniem. Na planiku jest pokazany model holownika. Ukazano na rysunku podstawowe elementy typowych jednostek bocznokołowych. Jest to przykład, szkoleniowo - wzorcowy. Panie Mirku, dla młodych to egzotyka. Przykre bo nie ma bezpośredniego przekazu, jest dziura historyczna. Myślę o realiach polskich. Różne holowniki i statki [ pasażery, holowniki parowe, kołowe, śrubowe ] gwałtownie znikły, śladu nie zostało - na złom i problemu nie ma. Pamiętam jak w latach 50 u/w. na naszych rzekach naszą barkę holowały kołowce. Było to na Wiśle, Noteci, Warcie oraz Odrze. Nikt nie pomyślał aby coś zachować, nie dla siebie ale dla potomnych. BOLI.