Niepozorny, mały stateczek - mf "Konstanz" - był pierwszym promem samochodowym na śródlądowych wodach Europy. Został zbudowany w 1928 roku w stoczni Bodan Werft w Kressbronn nad Jeziorem Bodeńskim jako "Fähre Nr 1", dla połączenie Konstancji z Meersburgiem.

Niepozorny, mały stateczek - mf "Konstanz" - był pierwszym promem samochodowym na śródlądowych wodach Europy. Został zbudowany w 1928 roku w stoczni Bodan Werft w Kressbronn nad Jeziorem Bodeńskim jako "Fähre Nr 1", dla połączenie Konstancji z Meersburgiem.

Jak na owe czasy było to przedsięwzięcie bardzo ryzykowne. Wtedy nikt jeszcze nie przypuszczał, że automobil zawładnie światem. Przeciwników budowy promu było wielu, a przez niektórych pomysł został nawet wyśmiany. Bano się napływu konkurencji i obcego elementu do szacownego miasta Konstanz, a takż finansowej plajty. Ten pierwszy powód przypomina mi film "Konopielka", gdzie nie chciano zbudować drogi do wsi bo mieszkańcy mieli stracha przed obcymi. Ale dzięki dalekowzroczności ówczesnego, "czerwonego" burmistrza Konstancji Fritza Arnolda, pomysł zostal zrealizowany. Izolowana dotychczas komunikacyjnie i gospodarczo Konstancja otrzymała szybkie połączenie z resztą Niemiec.

Projekt wymagał budowy przystani promowych po obydwu stronach Jeziora, co nastręczyło wielu problemów. Sam prom był tez innowacyjny i te ataki ze wszystkich stron! Dlatego też wprowadzenie promu "Konstanz" do eksploatacji 30 września 1928 roku odbyło sie po cichu i bez żadnych uroczystości. Już pierwszy tydziń przeszedł wszelkie oczekiwania. Mała "Konstanz" przewiozła (wtedy!) 437 samochodów i 3099 pasażerów. Po roku eksploatacji pękła bomba. Z przewiezienia zaplanowanych 12 000 aut przetransportowano 48 000 samochodów osobowych i ciężarowych, zaś ilość pasażerów z planowanych 50 000 przekroczyła liczbę 358 000! Najbardziej zagorzali przeciwnicy projektu złożyli broń. Ilość przewożonych pojazdów i pasażerów między Konstancją i Meersburgiem rosła w takim tempie, że mały prom nie mógł sprostać potrzebom. Nie wypadało nic innego jak zamówić drugą jednostkę.

W dwa lata później stocznia Bodan Werft oddała do eksploatacji drugi prom, znacznie większy i nowocześniejszy. Nie wiadomo dlaczego, ale musiał koniecznie nazywać sie znowóż "Konstanz". Wtedy to malucha przechrzczono na "Meersburg". Dla ścisłości, ta sama stocznia w roku 1939 wybudowała trzeci, jeszcze większy prom o nazwie (naturalnie) "Konstanz II". Więcej o przeprawie promowej Konstancja - Meersburg można poczytać w newsie o wejściu do eksploatacji promu "Lodi": http://www.zegluga-rzeczna.pl/news.php?readmore=785

Co ciekawe, czujni Szwajcarzy nie dali się długo przekonywać. W 1929 roku zbudowali na Jeziorze Czterech Kantonów swój pierwszy prom samochodowy. W miejscowej stoczni w Rotzloch powstał "Tellsprung". który połączył Beckenried z Gersau, oszczędzając 50 km wokół Jeziora. Połączenie promowe Beckenried - Gersau istnieje do dziś.

Wracając do małego "Konstanz". Ze swoimi 32 metrami długości i 9 metrami szeromości pozbawiony był wszelkiego komfortu. Mimo to przez 35 lat pełnił niezawodnie swoją służbę aż do roku 1963, kiedy to został wycofany i zdegradowany do roli pogłębiarki w firmie Heidegger z Überlingen pod nazwą "Lukas". Podczas zimy stulecia 1962/63 używany był nawet w roli lodołamacza. Kiedy "Lukas" stał się już nikomu niepotrzebny odstawino go w krzaki, gdzie zapomniany rdzewiał i "ulatniało" się z niego wyposażenie. Dopiero w 1993 roku odkrył wraka pewien żeglarz rozpoznając w nim historyczną jednostkę. Firma Heidegger z pocałowaniem ręki podarowała mu "Lukasa". Fama o odnalezieniu promu rozniosła się szybko. Grono entuzjastów zawiązało stowarzyszenie p.n. "Ratować Meersburg ex Konstanz", które odkupiło statek od żeglarza za symboliczną markę (stał się notabene również członkiem Stowarzyszenia).

Rzeczoznawca z landowego Muzeum Techniki i Pracy w Mannheim potwierdził wysoką wartość historyczną jednostki i zalecił utrzymanie jej jako pływającego pomnika kultury technicznej. Równiwż Niemieckie Muzeum Żeglugi z Bremanhaven potwierdziło konieczność zachowania promu jako kamienia milowego historii żeglugi śródlądowej, tym bardziej że jego stan nie był aż tak bardzo zły. W 1994 roku prom został jako pierwszy i jedyny statek w Badenii - Wirttembergii zaliczony do pomników kultury, a w rok póxniej wpisany do księgi pomników tego kraju związkowego.

Restauracja promu rozpoczęła się w 1996 roku i trwała 15 lat, pochłaniając 2 miliony euro. Bez sponsorów byłoby to wogóle niemożliwe. Znane firmy przenysłowe (np. MWM) bezpłatnie przeprowadziły remont silników, pomp i innych urządzeń mechanicznych, a ilość przepracowanych społecznie godzin przez członków Stowarzyszenia wyniosła 80 000! Jedynym opłacanym fachowcem na pełnym etacie był budowniczy Johannis Gerlitzki, który już w Ameryce Południowej wznosił fabryki. Zafascynowało go stowarzyszenie "Ratować Meersburg ex Konstanz" i zaangażowanie jej członków. Odpowiedzialny był za 42 ważne części statku, które wiernie musiały być odtworzone i niezliczoną ilość drobniejszych elementów. Co ciekawe, na apel Stowarzyszenia o zwrot zabranych kiedyś "na pamiątkę" części statku, wiele odniesiono z powrotem.

Ale co wart jest prom bez pomostu, po którym wjeżdżają samochody. Oryginalny, ruchomy pomost z 1929 roku pozwalajacy na ruch pojazdów ląd - statek niezależnie od poziomu wody w Jeziorze, zaprojektowany przez Theodora Lutza, również został gruntownie wyremontowany. Koszt remontu wyniósł 350 000 euro, a pokryty został w całości przez armatora promów, czyli Zakłady Techniczne w Konstancji. Wtedy była to absolutna nowość techniczna. Potężna stalowa konstrukcja waży 50 t, ma 22 m długości i aż dziw bierze jakim cudem taki kąsek ostał się do naszych czasów nie zezłomowany! Tutaj równierz wskoczyli sponsorzy. Firma Kärcher oczyściła cały pomost z grubej warstwy alg przy pomocy sprężonego strumienia wody. Miejscami pokazała się oryginalna, granatowa farba. Na taki też kolor pomalowano całą wyremontowaną konstrukcję.

Po raz pierwszy statek został udostępniony do zwiedzania podczas Dnia Otwartego Pomnika Kultury Technicznej równo rok temu, 12 września 2010 roku. Jeszcze nie całkiem gotowy, jeszcze trwały prace wykończeniowe, ale już można było zauważyć ogrom włożonej pracy. Byłem i ja wtedy, większość zdjęć siłowni pochodzi sprzed roku. Jak już na początku wspomniałem 16 lipca tego roku odbył się drugi rejs dziewiczy promu "Konstanz". Z ponownego chrztu zrezygnowano, podobnież przynosi nieszczęście. Przy przepięknej, letniej pogodzie, w pełnej gali flagowej opuścił stateczek port promowy w Konstanz - Staad eskortowany przez dwa wielkie promy "Lodi" i "Fontainebleau" tudzież osiem małych parowców. Tysiące ludzi kibicowało reinkarnacji malucha. Wyobraźmy sobie, że para staruszków Gustele Ohmer i Konrad Fecht brali udział jako małe dzieci w pierwszym rejsie dziewiczym promu przed 83 laty i teraz też zameldowali się na burcie!

Drugi rejs dziewiczy musiał koniecznie przypominać ten z lat dwudziestych. Zaproszono liczne stare samochody, a więc wypolerowane na glanc m.in. Mercedes 400, Horch 400 czy mała ciężarówka Ford, wszystkie z 1928 roku.

Prom z powrotem otrzymał swoją pierwszą nazwę "Konstanz". Początkowo chciano zatrudnić go (jako czynny statek - muzeum) w zachodniej części Jeziora Bodeńskiego zwanej Überlingensee, między Überlingen i Wallhausen jako prom osobowo - rowerowy. Byłaby to jednak konkurencja dla zawodowych przewoźników i zdecydowano się na eksploatację jako statku do szczególnych okazji, takich jak przyjęcia rodzinne, zakładowe czy różne inne czartery. W ten sposób ma zarabiać na swoje utrzymanie.

I jeszcze chciałbym nadmienić, że w rozmowie z członkami Stowarzyszenia musiałem uchylić kapelusza w ich stronę. Co za wytrwałość, 15 lat! Gdyby wiedzieli co ich czeka, toby się pewnie za to nie brali. Odbudowa promu "Konstanz" przypomina mi Rzeczpospolitą szlachecką. Król był zawsze bez pieniędzy i nie miał czym opłacić wojska. Ale jak tylko wróg pojawiał się u granic sejm uchwalał podatki na obronę i nawała turecko - tatarsko - moskiewska dostawała baty. Był moment kiedy wszyscy myśleli że z braku funduszy trzeba zrezygnować z odbudowy promu "Konstanz". Tu zameldowała się Fundacja Ochrony Zabytków Badenii - Wirttembergii, wyłuskując z kasy 300 000 euro. Prace mogły iść dalej!
Nie bez znaczenia było poparcie księcia Karola Wirttemberskiego i byłego premiera rządu krajowego Lothara Spätha. Honorowym gościem statku podczas drugiego rejsu dziewiczego był syn Karola, Ferdynand Wirttemberski.

W ciągu całego swojego czynnego żywota jako prom pasażersko - samochodowy, czyli między rokiem 1928 a 1963, przewiózł "Meersburg ex Konstanz" 36 milionów samochodów osobowych, 5,4 miliona ciężarówk i prawie 150 milionów pasażerów. To był pracuś!



Charakterystyka promu:
Długość całkowita......................................................32,00 m
Szerokość przez odbojnice...........................................9,40 m
Szerokość pokładu samochodowego.............................7,20 m
Wysokość boczna do pokładu samochodowego.............2,20 m
Wysokść całkowita od linii wodnej.................................5.16 m
Zanurzenie pusto / załadowany............................1,00 / 1,25 m
Wyporność pusto....................................................ok. 140 t
Ładunek....................................................................ok.60 t
Ilść pasażerów..............................................................200
Ilość samochodów osobowych.........................................15
Moc napędu...............................................................180 KM
Prędkość pusto, wtedy / dzisiaj.......................13 / 17,5 km / h
Koszt budowy w roku 1928...................................140 000 RM

Ciekawie wygląda maszynownia promu "Konstanz" - statek ma dwa napędy. Oryginalny stary, złożony z dwóch sześciocylindrowych silników MWM (Motorenwerke Mannheim) po 90 KM z lat 1926/27 (nie słyszałem żeby jakikolwiek statek śródlądowy przez 85 lat miał te same napędowe silniki spalinowe!). Do tego agregat pomocniczy o mocy 15 KM, będącym jednocylindrową wersją silnika głównego. Z uwagi na ostre przepisy ochrony środowiska, mechanizmy te (chociaż doskonale wyremontowane) mogą być używane wyjątkowo podczas tzw. rejsów historycznych, które wymagają specjalnego zezwolenia. Wtedy czują się wszyscy jak w latach trzydziestycvh! Tym bardziej, że zimne silniki potrzebują pomocy startowej, czyli żarzącego się tzw. "papierosa".

Agregat zapalano kiedyś na korbę (znamy to, znamy: winda kotwiczna na BM 500!), teraz dostał rozrusznik elektryczny.

Drugi napęd, komercyjny to dwa nowoczesne, czterocylindrowe silniki Deutz typu BF4M1013MC po 118 KW / 160 KM przy 2300 obr / min, odpalane elektrycznie które napędzają dwa strugowodne pędniki Schottla. Silniki umieszczono na przeciwległych końcach statku, za szotami maszynowni głównej, poprzecznie do osi statku (zob.planik).

"Nowy" agregat został przemontowany z wymustrowanego w 2004 roku promu "Thurgau" (r.bud. 1953). Składa się z sześciocylindrowego silnika MWM typu T226 o mocy 45 KM przy 1500 obr / min, który napędza prądnicę prądu zmiennego 230 V o mocy 41 KVA i pompę wodną ogólnego użytku.

Charakterystyka "starej" siłowni historycznego promu "Konstanz"

Silniki główne:
Dwa rzedowe, stojące, sześciocylindrowe, czterosuwowe, nawrotne silniki firmy MWM typoszeregu RH, o prawym kierunku obrotów "Naprzód". Wtrysk paliwa do komory wstępnej. Rozruch sprężonym powietrzem, 30 at. Silniki połączone są z wałami śrubowymi przy pomocy sprzęgieł stożkowych.
Typ silnika..................................................................RH 24 SU
Moc.....................................................90 KM przy 500 obr / min
Średnica cylindra...........................................................160 mm
Skok tłoka.....................................................................240 mm
Pojemność skokowa silnika..............................................28,9 l
Zużycie paliwa...............................................................200 g / KMh
Maksymalna temp. spalin...............................................400°C
Ciśnienie sprężania..................................................36 - 41 kg / cm2
Ciśnienie spalania....................................................45 - 50 kg / cm2

Agregat pomocniczy:
Jednicylindrowy silnik MWM typu...................................RH 24 E
Moc......................................................15 KM przy 500 obr / min
Prądnica prądu stałego............................................5 KW / 110 V
Sprężarka powietrza............................................................30 at