Artykuł porusza problematykę braku wykorzystywania w Polsce transportu śródlądowego jako jednej z form pasażerskiego transportu zbiorowego .

Pasażerski transport śródlądowy jako uzupełnienie międzymiastowego transportu zbiorowego.

Analizując współczesne środki transportu zbiorowego bierzemy pod uwagę głównie kolej, metro, tramwaj, autobus i coraz rzadziej trolejbus. Natomiast w grupie środków transportu zbiorowego w ogóle nie jest uwzględniany tramwaj wodny. Mało w których, a można pokusić się o stwierdzenie że praktycznie wcale, autorzy publikacji podejmujących temat transportu zbiorowego nie uwzględniają tego rodzaju transportu zbiorowego. Jednak ta forma transportu, mało rzec ekologiczna, została zepchnięta wręcz w strefę wyłącznie turystycznej atrakcji, niż jako środek pasażerskiego transportu zbiorowego. Oczywiście nie można się nikomu dziwić, że transport śródlądowy kojarzy się przede wszystkim z barkami i transportem towarów masowych, z portami rzecznymi, kanałami, śluzami itd. Bowiem niewiele jest miejsc w Polsce gdzie tramwaj wodny pełni rolę transportu pasażerów. Do tych miast, które posiadają w swojej ofercie przewozowej tramwaj wodny zaliczyć można między innymi: Warszawę, Kraków, Gdańsk (tramwaj pływa pomiędzy Gdańskiem, Sopotem i Helem), Gdynię (tramwaj pływa pomiędzy Gdynią, Helem i Jastarnią) oraz Bydgoszcz i Szczecinek [1].

Jednak oferta ta ograniczona jest wyłącznie do okresu wakacyjnego poza Bydgoszczą gdzie tramwaj kursuje do października. Należy się zastanowić jakie kroki pozwoliły by na wypłynięcie tramwajów wodnych na polskie rzeki. Analizując przepisy prawa pod względem pasażerskiego transportu śródlądowego art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 21 marca 2000r. o żegludze śródlądowej (Dz.U. z 2001 Nr 5 poz. 43) przedstawia statek jako urządzenie pływające o napędzie mechanicznym lub bez napędu mechanicznego, w tym również prom, wodolot i poduszkowiec, przeznaczone lub używane na śródlądowych drogach wodnych do przewozu osób lub rzeczy. Z kolei art. 4 ust. 1 pkt 29 oraz pkt 5 lit. c) ustawy z dnia 16 grudnia 2010r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz.U. z 2011 nr 5 poz. 13) przedstawia żeglugę śródlądową jako przewóz osób środkiem transportu wodnego śródlądowego po wodach śródlądowych wskazując jednocześnie linię komunikacyjną jako połączenie komunikacyjne na akwenach morskich lub wodach śródlądowych wraz z oznaczonymi miejscami do wsiadania i wysiadania pasażerów na liniach komunikacyjnych po których odbywa się publiczny transport zbiorowy. Ta sama ustawa o transporcie publicznym określa przystanek komunikacyjny jako port lub przystań usytuowaną na wodach śródlądowych oraz rozkład jazdy jako rozkład rejsów. Tak więc ustawodawca daje możliwość wykorzystania statku jako środka transportu na wodach śródlądowych wykorzystywanego do zbiorowego transportu publicznego. Jednakże wczytując się szczegółowiej w przepisy prawa napotykamy na pewną barierę, a raczej na brak zapisów w ustawie z dnia 28 października 2001r. o Funduszu żeglugi Śródlądowej i Funduszu Rezerwowym (Dz.U. 2002 nr 199 poz. 1672) zapisów wskazujących na statek jako urządzenie pływające do przewozu pasażerów, a wręcz art. 2 pkt 2 wprost określa statek jako urządzenie pływające o napędzie mechanicznym lub bez napędu mechanicznego przeznaczone lub używane na śródlądowych drogach wodnych do przewozu rzeczy. Należy w tym miejscu wspomnieć, że ustawa ta reguluje sprawy związane z utworzeniem i funkcjonowaniem Funduszu Żeglugi Śródlądowej i Funduszu Rezerwowego oraz promocją żeglugi śródlądowej. Niestety jej zapisy jednoznacznie określają przeznaczenie statku. Tym samy wykluczono z możliwości korzystania z środków Funduszu organizatorów przewozu osób. Co skutecznie może blokować promocję tej formy transportu zbiorowego. A zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o Funduszu określono przeznaczenie środków z Funduszu wskazując ich wykorzystanie na realizację przedsięwzięć promujących śródlądowy transport wodny, modernizację i przebudowę statków oraz innych przedsięwzięć wspierających restrukturyzację żeglugi śródlądowej.

Podsumowanie.

Reasumując mamy prawo zezwalające na wykonywanie przewozu osób środkami żeglugi śródlądowej, czyt. np. tramwajem wodnym, ale mamy również braki w przepisach, które niby powinny promować tę formę transportu, a nie do końca to robią. Obecna polityka transportowa, która sprzyja ekologicznym formom transportu, poprzez nakłanianie do wykorzystywania transportu publicznego jako podstawowego środka transportu w miastach oraz kolei i metra jako masowego przewozu pasażerów, promowanie przemieszczania się rowerem poprzez budowę ścieżek rowerowych, eliminację z centrów miast parkingów, tworzenie stref ograniczonego parkowania przyczyniając się do ograniczania korków, hałasu, spalin, to najlepszy moment do uzupełnienia oferty ekologicznych form transportu pasażerskiego o śródlądowy zbiorowy transport pasażerski.

Tym samym koniecznym jest wprowadzenie aktów prawnych umożliwiających rzeczywistą promocję transportu rzecznego jako uzupełnienie oferty przewozowej dla mieszkańców miast położonych nad rzekami Polski. Niezbędny czynnik ułatwień finansowania powinien wynikać z przepisów, które nie do końca pozwalają na zdobywanie środków finansowych m.in. dla budowania przez potencjalnych przewoźników/armatorów bazy transportowej, podmiotom odpowiedzialnymi za nadbrzeża na przystosowanie nadbrzeży dla obsługi podróżnych oraz jednostkom samorządu terytorialnego, które stworzyłby dogodne warunki dotarcia nad nadbrzeże dla pasażerów oraz zajmą się promocją na swoim terenie tej formy transportu zbiorowego.

Wprowadzone ułatwienia prawne w utworzeniu źródła finansowania pozwolą, aby transport śródlądowy stał się kręgosłupem systemu transportowego dla miast i miasteczek położonych nad rzekami podobnie jak obecnie kolej regionalna w połączeniach między sąsiednimi miastami.
Należy zdecydowanie podkreślić, że ta forma transportu nie wymaga tak znacznej terenochłonności tak jak transport drogowy czy nawet kolejowy. Natomiast koszty poniesione na budowę infrastruktury czy też modernizację np. przystani już istniejących wydają się niższe niż rozbudowana infrastruktura innych środków transportu, np. metra. A wykorzystanie naturalnych nurtów rzecznych, znikomy hałas, brak korków, czas przejazdu z miasta do miasta i przede wszystkim bezpieczeństwo to tylko nieliczne zalety tego środka pasażerskiego transportu zbiorowego.

1. Encyklopedia internetowa Wikipedia: http://pl.wikipedia.org/wiki/Kategoria:Tramwaje_wodne