W artykule staram się wykazać iz warto podjąć działania organizacyjne zmierzające do ożywienia krajowych szlaków wodnych.

W artykule staram się wykazać iz warto podjąć działania organizacyjne zmierzające do ożywienia krajowych szlaków wodnych.

Kiedy w 2008r. pierwszy raz wodowałem swój jacht poza WJM, spotkałem przy pomoście LOK w Ostródzie jacht motorowy pod banderą holenderską. Była to stalowa jednostka długości... ok. 12m, której załogę stanowiło małżeństwo o średniej wieku ok... 80 lat. Wydarzenie to uświadomiło mi jak daleko sięgają powiązania żeglugowe polskich dróg wodnych i zainspirowało do rejsów które wraz z żoną odbyliśmy w następnych latach.

Przepłynęliśmy kanał Elbląski od Ostródy do Elbląga, dalej przez Zalew Wiślany, Wisłę Królewiecką, Szkarpawą oraz Wisłą do Gdańska i z powrotem przez Nogat do Elbląga i Ostródy. Kolejny rejs wiódł z Konina do Konina-Wartą, Notecią, kanałem Bydgoskim i Górnonoteckim. W 2010 przepłynęliśmy dwa rejsy na styku polskich i niemieckich śródlądowych szlaków żeglugowych. Pierwszy-z Kostrzyna, Odrą do Hohensaaten, przez podnośnię statków Niderfinov do Berlina, a dalej przez Spree-Oder Wasserstrasse do Odry i z powrotem do Kostrzyna.

Trasa drugiego rejsu wiodła od jeziora Dąbie, przez Szczecin, wokół niemieckiej i polskiej części Zalewu Szczecińskiego, rzeką Peene do jeziora Kumerover i z powrotem do Zalewu i jeziora Dąbie.

W trakcie opisanych wcześniej rejsów dokonałem wielu spostrzeżeń, którymi chciałbym się podzielić aby zainspirować innych wodniaków do dyskusji w sprawie sposobu wykorzystania polskich szlaków wodnych.Wierzę, że uzupełnienie moich obserwacji o uwagi innych wodniaków śródlądowych, może stanowić istotny wkład w wypracowanie koncepcji wykorzystania polskich dróg śródlądowych z pożytkiem dla kraju i środowiska wodniaków. Postaram się dalej dowieść jak wielki tu tkwi potencjał.

Na jednej ze ścian mego gabinetu wisi mapa hydro-nawigacyjna pt "Polskie śródlądowe szlaki żeglowne", opracowana przez Wojciecha Jastrzębiec-Kuczkowskiego a wydana przez Paleta-Art. w Warszawie. Nie jest to specjalnie wyrafinowane wydawnictwo, ale ma dla mnie szczególne sentymentalne znaczenie. Jest to też jak sądzę, jedna z niewielu map pokazujących cały system polskich szlaków żeglownych.

Prawo do zajmowania honorowego miejsca, mapa zawdzięcza faktowi iż oznaczyłem na niej kolorami flamastrami kolejne śródlądowe wypraw. Mapa obejmuje także fragment niemieckich szlaków wodnych, sięgając do okolic Berlina i Pomorza przedniego, ilustrując szlaki przebyte po stronie niemieckiej.

Pobieżne spojrzenie na ową mapę, pokazuje jak polski i niemiecki system żeglugi śródlądowej są powiązane. Własne doświadczenia z żeglugi na "pograniczu", potwierdzają izolację obu systemów. Szlaki są połączone znakomicie, ale niewielu wodniaków z tego korzysta. Z jednej strony Odry, tysiące (a może wręcz setki tysięcy) łodzi i industrialne środowisko, z drugiej strony, wspaniałe choć zaniedbane szlaki i zupełna pustka na szlaku.

Przedstawione wyżej zestawienie rodzi pytania, dlaczego mimo uroku polskich dróg wodnych tak mało jachtów zza Odry żegluje po naszych szlakach? Czy warto zabiegać aby wodniacy z za Odry wykreślili na swoich mapach trasy rejsów na wschód.

Myślę, że warto. Aby jednak zachęcić wodniaków z zachodu do pokonania Odry w rejsie na wschód należy wcześniej opracować koncepcję porządkującą poszczególne działania, tak aby miały charakter spójny i pełny co powinno zachęcić z jednej strony, do żeglowania po polskich drogach śródlądowych, z drugiej pozwoli chronić ich walory.

Sądzę, że taka koncepcja powinna wyłonić się w toku dyskusji wśród wodniaków, ( z wykorzystaniem zarówno Internetu, prasy i innych mediów) oraz wszelkich instytucji, które w zakresach swej działalności mają prowadzenie działalności na śródlądowych szlakach wodnych oraz samorządów.

Najważniejsze działania wymagane dla zapewnienia rozwoju turystyki śródlądowej w Polsce:

- Powołanie nowej organizacji lub rozszerzenie zakresu działań instytucji już istniejącej (np. ministerstwa sportu), o koordynację wszelkich działań zmierzających do rozwoju turystyki śródlądowej oraz pozyskiwania finansowania na realizacje poszczególnych projektów.
- Zapewnienie systematycznego usuwania ze szlaków śródlądowych wszelkich przeszkód; pni, gałęzi, rzęsy, trzciny
- Pogłębienie wybranych odcinków szlaku dla zapewnienia minimalnej głębokości 1, 2m
- Odnowienie i uzupełnienie oznakowania szlaków żeglownych
- Opracowanie oraz opublikowanie locji polskich szlaków żeglownych, w dalszej przyszłości także map w formie elektronicznej do wgrania do nawigacji jachtowej.
Wzorem dla innych wydań może być przewodnik Mirosława Słowińskiego i Grzegorza Nadolnego pt "Wielka pętla Wielkopolski" lub przewodniki po żeglownych wodach śródlądowych Niemiec, wydawnictwa Nautische Veroffentlichtung Verlaftsgesellschaft.
- Budowa przystani jachtowych wyposażonych w podstawową infrastrukturę sanitarną oraz informacje o najbliższym regionie.
- Dostosowanie czasu pracy śluz, na okres sezonu, do pór uprawiania żeglugi np. do godz 19
- Promocja tej formy żeglugi poprzez publikacje w pismach żeglarskich (głównie w Niemczech) oraz udział w targach żeglarskich w Berlinie Dusseldorfie Hamburgu i Amsterdamie.
- Uruchomienie serwisów najpopularniejszych na zachodzie jachtów motorowych np. Linsen.

Polskie szlaki śródlądowe z zachodnimi łączą kanały: Odra - Havela oraz Odra - Szprewa. Którymkolwiek połączeniem przypłynie żeglarz z zachodu należy go wyposażyć w materiały informacyjne pokazując możliwości żeglugi w Polsce. Nawet nie wszyscy polscy wodniacy zdają sobie sprawę jak jest wiele.

Proponuję pokazanie możliwości żeglugi w następującym układzie:

1. Szlak dolnej Odry - od ujścia wspomnianych kanałów do Szczecina, i dalej na Zalew Szczeciński i Bałtyk.
2. Szlak górnej Odry - od ujścia kanałów do Gliwic przez Nową Sól, Wrocław, Opole.
3. Szlak centralny - od Odry Wartą, Notecią i kanałem Bydgoskim do Wisły.
4. Wielka pętla Wielkopolska.
5. Szlak dolnej Wisły - od Bydgoszczy do Gdańska.
6. Pętla Żuław - Nogatem do Elbląga, dalej na Zalew Wiślany, Szkarpawa do Wisły
7. Szlak kanału Elbląskiego - z Elbląga do Starych Jabłonek przez Ostródę oraz do Iławy. Warto też pokazać możliwości przerzucenia jachtów z Ostródy na Wielkie Jeziora Mazurskie oraz na Kanał Augustowski.
8. Szlak kanału Augustowskiego- od Augustowa do Niemna i dalej do Bałtyku.
9. Szlak górnej Wisły- od Bydgoszczy do Krakowa
10. Szlak mazurski- od Wisły Narwią i Pisą

Bardzo ważnym jest aby także pokazać możliwości przerzucania jachtów pomiędzy poszczególnymi szlakami. Z Odry na Wisłę, z kanału Elbląskiego na Mazury lub do kanału Augustowskiego. Wystarczy wskazać w przewodnikach dogodne miejsca do załadowania jachtu na specjalistyczny transport oraz dane kontaktowe firm, specjalizujących się w wykonywaniu tego typu usług. Odległość z portu Gliwice do najbliższych śluz na Wiśle (Dwory lub Smolice, to zaledwie kilkadziesiąt kilometrów. W ten sposób można zamknąć pętlę Odra - Wisła z dwoma wariantami powrotu na Zachód: Szlakiem centralnym przez Noteć i Wartę lub Bałtykiem wzdłuż wybrzeża morskiego z Gdańska do Szczecina. Warto też rozpoznać i przekazać możliwości przerzucenia jachtów z Odry do Wisły (np. Gliwic do Krakowa). Jest to kuszące.

Wielu śródlądowych żeglarzy wysoko ceni wyzwania jakim jest pokonywanie nieznanych i czasami trudnych szlaków. Nie chodzi o to by z naszych szlaków uczynić śródlądowe "autostrady" a jedynie o to by przez zachęcenie zachodnich żeglarzy ożywić nasze szlaki. Przyjemnie jest żeglować w samotności, ale przyjemnie też spotkać w rzecznej przystani jachty przybyłe z dalekich portów, a przy ognisku polecić szlaki szczególnie warte odwiedzenia, porozmawiać o własnych doświadczeniach.

Dziś takich możliwości nie ma. W czasie dwutygodniowego rejsu Wielką Pętlą Wielkopolski w 2009r. spotkałem... dwa jachty. Kiedy pojawi się więcej łodzi powstaną nowe przystanie, tawerny, ścieżki rowerowe wzdłuż rzek i kanałów.

Przykład rozwoju turystyki żeglarskiej na Mazurach pokazuje, że jeśli ludzie chcą przyjeżdżać to cały rozwój infrastruktury za tym podąża niejako samoistnie. Podobnie może być i w żegludze śródlądowej.