Ostatnio nabyłem bardzo ciekawą książkę wydaną przez Weltbild pt. "Schlesien". Jest to zbiór starych, przedwojennych fotografii Śląska.

Ostatnio nabyłem bardzo ciekawą książkę wydaną przez Weltbild pt. "Schlesien". Jest to zbiór starych, przedwojennych fotografii Śląska. Wydawnictwo to przeznaczone jest, jak się wydaje, dla społeczności która kiedyś związana była z tym regionem. W zasadzie książka nie posiada tekstu, a tylko bardzo rozbudowane podpisy pod zdjęciami. Spośród 216 fotografii wybrałem pięć związanych z Odrą. Podpisy starałem się jak najwierniej przetłumaczyć, nic od siebie nie dodając ani nie komentując.

Szkoda, że nie podano dat powstania tych zdjęć. Myślę jednak, że można je rozciągnąć na całe lata międzywojenne. I jeszcze jedno: zachowałem aktualne brzmienie nazw geograficznych i zmieniłem, tam gdzie konieczne, czas teraźniejszy na przeszły.

Foto. 1 Kanał Gliwicki. Jak widać śluza Nowa Wieś znajduje się jeszcze w budowie. Kanał ten został wybudowany w latach 1934 - 1938 jako droga wodna dla dużych jednostek, łącząc Gliwice z Koźlem. Wyposażony jest w sześć nowoczesnych śluz oraz liczne zbiorniki retencyjne. Głębokość 2 m i szerokość 37 m, pozwalała na przejście jednostek 1000 tonowych.
Stary Kanał Kłodnicki wybudowany w latach 1792 - 1812. Miał 45,7 km długości i posiadał 13 śluz.

Foto. 2 Port w Koźlu ze swoimi trzema dużymi basenami był drugim co do wielkości portem w Niemczech. Powstał na górnej Odrze w miejscu, w którym zaczyna być żeglowna. Wielkie barki odrzańskie mieszały się tu z przeróżnym pływającym drobiazgiem.

Głównym przewożonym towarem był górnośląski węgiel. Bardzo nowoczesne na owe czasy urządzenia przeładunkowe umożliwiały sprawną obsługę statków jak również skracały czas oczekiwania na załadunek.

Węgiel dowożony był do portu w Kozlu koleją lub Kanałem Gliwickim, który powstał z inicjatywy hrabiego von Reden w latach 1934 - 1938, gdyż stary Kanał Kłodnicki nie mógł sprostać wzrastającym potrzebom transportowym. Dzisiaj żegluga odrzańska znajduje się w głębokiej zapaści, a port jest niemal doszczętnie zdewastowany.

Foto. 3 Regulację Odry rozpoczęto w 1844 roku. W roku 1870 powołano do życia administrację rzeki z siedzibą we Wrocławiu. Kierowała ona budową dwóch kanałów omijających miasto. Pierwszy powstał w latach 1895-97, a drugi 1912-17. Były to - jak wiemy - Kanał Miejski i Kanał Nawigacyjny.

Z chwilą otrzymania przez Wrocław w 1901 roku własnego portu rzecznego czyli Portu Miejskiego, sytuacja komunikacyjna na Śląsku uległa zdecydowanej poprawie. Dzięki uprzemysłowieniu Śląska i budowie Kanału Gliwickiego Odra stała się dostępna dla jednostek 1000 tonowych. Na zdjęciu widzimy ruch barek i holowników w dolnym awanporcie obecnej śluzy Różanka u zbiegu Kanału Miejskiego i drogi poprowadzonej Kanałem Nawigacyjnym i Odrą. W tle widoczny kolejowy Most Poznański na Odrze.

Foto. 4 Głęboko załadowana śląskim węglem barka motorowa mija Malczyce płynąc w dół rzeki. Za chwilę wejdzie w zakręt, który poprowadzi ją ku północy. Przewoznik przygotowuje się do przeprawy na drugi brzeg, mając w łodzi dwie pasażerki.

Malczyce należały od 1217 roku do grupy 16 wsi podległych proboszczowi z Lubiąża aż do czasu otrzymania praw miejskich w 1414 roku. W roku 1700, niemiecki rząd cesarski założył tutaj faktorię solną, która przyciągnęła licznych kupców i urzędników oraz przyczyniła się do rozwoju żeglugi na Odrze. W 1900 roku powstał port przeładunkowy bazujący głównie na wałbrzyskim węglu.

Foto. 5 Odra, "życiodajna arteria" Śląska, bierze swój początek w Górach Oderskich na wschód od Ołomuńca., przepływa przez Bramę Morawską i koło Bohumina osiąga tereny Śląska. Przebywszy 898 kilometrów uchodzi dwoma ramionami do Zalewu Szczecińskiego. Żeglowna jest od Kozla do Szczecina (i Świnoujścia) na odcinku 756 kilometrów.

Na początku 1939 roku kursowało po Odrze 610 jednostek z własnum napedem (39 000 ton) i 2700 jednostek bez napędu (970 000 ton), takich jak ta barka uwieczniona na powyższym zdjęciu w Nowej Soli.

W tymże 1939 roku Śląsk posiadał 10,7% wszystkich niemieckich statków śródlądowych z własnym napędem i 20 % bez własnego napędu. Głównym ładunkiem był węgiel.