Kolejna interpelacja w sprawie Górnej WisłyDrukuj

Kolejna interpelacja w sprawie Górnej WisłyBudowa stopni wodnych "Niepołomice" i "Podwale" na Wiśle to - wbrew twierdzeniom niektórych ekofilów - nie tylko dążenie do przywrócenia rzece funkcji transportowej kosztem środowiska. Jest dokładnie na odwrót: w zamian za ochronę cennych przyrodniczo środowisk od wody zależnych zyskujemy niejako przy okazji poprawę warunków żeglugowych i podparcie ostatniego stopnia kaskady Górnej Wisły.

Na ręce Marszałek Sejmu Ewy Kopacz wpłynęła interpelacja Posłanki PO Elżbiety Achinger skierowana do Pana Macieja H. Grabowskiego - Ministra Środowiska w sprawie podjęcia pilnych działań hydrotechnicznych na rzecz ustabilizowania stosunków gruntowo-wodnych w kompleksach siedlisk hydrogenicznych północnej części Puszczy Niepołomickiej (Uroczysko Koło, Uroczysko Grobla - Specjalny Obszar Ochrony Siedlisk Natura 2000 Koło Grobli PLH 120008) terenów o charakterze fluwiogenicznym ściśle uzależnionych od stabilnego poziomu wód w rzece Wiśle.


Elżbieta Achinger
Klub Parlamentarny
Platforma Obywatelska
Szanowny Pan
Maciej H. Grabowski
Minister Środowiska

INTERPELACJA

w sprawie podjęcia pilnych działań hydrotechnicznych na rzecz ustabilizowania stosunków gruntowo-wodnych w kompleksach siedlisk hydrogenicznych północnej części Puszczy Niepołomickiej (Uroczysko Koło, Uroczysko Grobla - Specjalny Obszar Ochrony Siedlisk Natura 2000 Koło Grobli PLH 120008) terenów o charakterze fluwiogenicznym ściśle uzależnionych od stabilnego poziomu wód w rzece Wiśle.

Szanowny Panie Ministrze!

Z przykrością muszę stwierdzić, że odpowiedź udzielona przez pana Janusza Ostapiuka, podsekretarza stanu Ministerstwa Środowiska, na interpelację nr 26475 z dnia 22 maja 2014 r. nie rozwiała moich obaw co do możliwości zachowania w dobrym stanie zasobów przyrody nadwiślańskiej części Puszczy Niepołomickiej nie tylko dla przyszłych pokoleń, ale i dla nas.

Obecne działania lub raczej ich brak na rzecz ustabilizowania stosunków gruntowo-wodnych w kompleksach siedlisk hydrogenicznych północnej części Puszczy Niepołomickiej (Uroczysko Koło, Uroczysko Grobla - Specjalny Obszar Ochrony Siedlisk Natura 2000 Koło Grobli PLH 120008) terenów o charakterze fluwiogenicznym ściśle uzależnionych od stabilnego poziomu wód w rzece Wiśle nie są współmierne do problemu, jakim jest katastrofalne pogłębianie się dna koryta Wisły.

Proces erozji dna Wisły powoduje obniżanie się zwierciadła wód gruntowych na terenach przyległych do rzeki. Z przyczyny erozji dna rzeki postępuje również destrukcja umocnień brzegów, które nie spełniają już swojej funkcji ochronnej i regulacyjnej. Powstało realne zagrożenie dla stateczności wałów przeciwpowodziowych i mostu drogowego na Wiśle w Niepołomicach.

Dlatego nie można się zgodzić z twierdzeniem pana Janusza Ostapiuka, podsekretarza stanu Ministerstwa Środowiska, iż kompleksy siedlisk hydrogenicznych północnej części Puszczy Niepołomickiej powinny podlegać tylko ochronie zachowawczej.

Jestem dość częstym gościem w Puszczy Niepołomickiej z racji na bliskość mego miejsca zamieszkania i dlatego posiadam wiedzę o stanie faktycznym nie tylko stosunków wodnych na omawianych terenach, który jest inny niż przedstawiony w zdezaktualizowanej już – jak się wydaje - dokumentacji, którą dysponuje Ministerstwo Środowiska.

Zwracam także uwagę, że prawobrzeżnym dopływem Wisły jest rzeka Drwinka o długości ok. 27 km, jej źródła, - których dynamika uzależniona jest od opadów atmosferycznych i stanu wody w Wiśle - znajdują się pod Niepołomicami, a ujście znajduje się w okolicach Świniar w km 133,5 biegu Wisły.

Przez znaczną część swojego biegu Drwinka przepływa przez Puszczę Niepołomicką dzieląc ją na dwa oddzielne i różne pod względem flory kompleksy. Trzeba też pamiętać, że dolina Wisły w tych rejonach przez które przepływa Drwinka wypełniona jest głównie czwartorzędowymi osadami rzecznymi o miąższu kilkunastu metrów, pokrytymi lessem i utworami piaszczystymi.

W latach 80-tych XX wieku koryto rzeki Drwinki zostało pogłębione przez usunięcie warstwy nieprzepuszczalnej (muł, osady) doprowadziło to również do obniżenia poziomu wód gruntowych oraz przesuszenia łąk i omawianych w tej interpelacji obszarów Puszczy Niepołomickiej.

Zgodnie z prawami fizyki woda grawitacyjnie zawsze płynie z góry na dół, a utwory piaszczyste są materiałem, który raczej nie zatrzymuje wody. Wobec tych faktów nie napawa spokojem informacja pana Janusza Ostapiuka, podsekretarza stanu Ministerstwa Środowiska, iż służby ochrony przyrody i administracja Lasów Państwowych prowadzą jedynie obserwuję procesu obniżania się poziomu wód gruntowych.

Wprawdzie Nadleśnictwo Niepołomice podjęło pewne działania (poprzez budowę zastawek w ramach programu małej retencji), które mają na celu spowolnienie tego procesu, lecz ich oddziaływanie z uwagi na w/w prawo fizyki oraz właściwości utworów piaszczystych ma charakter niestety tylko punktowy. Nadmienić należy, że stan obecny rzeki Drwinki i innych cieków w Puszczy Niepołomickiej został zmieniony przez przekształcenie ich koryt w prostoliniowe kanały odwadniające.

Wobec powyższego nie mogę zaakceptować wyjaśnień pana Janusza Ostapiuka, podsekretarza stanu Ministerstwa Środowiska, iż akwen rezerwatu przyrody o charakterze ścisłym „Wiślisko Kobyle” utworzonego w starorzeczu Wisły podlega spontanicznemu procesowi zarastania, wypłycania i lądowienia. Wprawdzie zauważył, że proces zaniku starorzecza został gwałtownie przyspieszony przez obniżenie poziomu wód gruntowych lecz nie wiąże on tego procesu z katastrofalnym pogłębianiem się dna koryta Wisły.

Dla przykładu następstwa modyfikacji warunków wodnych w starorzeczach przez spiętrzenie wód w Wiśle przez stopień wodny w Łączanach w km 35,580 biegu rzeki można doskonale zaobserwować w Specjalnym Obszarze Ochrony Siedlisk Natura 2000 Wiśliska PLH120084, który obejmuje system trzech częściowo ze sobą połączonych starorzeczy rzeki Wisły. W skład tego obszaru wchodzą wiślisko Miejsce, Oko i Krajskie. Starorzecze Miejskie jest połączone rowem z rzeką Wisłą i pod względem roślinnym najlepiej zachowanym w województwie małopolskim.

Dopiero przy stabilnym poziomie wód w rzece Wiśle, który oddziałuje na poziom wód gruntowych, starorzecza wypełniają się utworami mułowymi na skutek bardzo intensywnej produkcji fitomasy przez zbiorowiska szuwarowe.

Z kolei następstwem oddziaływania zasięgu cofki piętrzenia stopnia wodnego „Dąbie” w km 80,900 biegu rzeki jest ustabilizowanie stosunków gruntowo-wodnych na terenie międzywala nad Wisłą wzdłuż ulicy Księcia Józefa w Krakowie, blisko centrum miasta, który nie nadawał się do wykorzystania gospodarczego przez ludzi i dzięki temu porosły tam samosiejki - wierzby i topole.

Las Łęgowy w Przegorzałach z ponad 50-letnimi drzewami jest lasem naturalnym i posiada bardzo dużą wartość biocenotyczną. Niezaprzeczalnym atutem tego lasu są walory krajobrazowe, a zwłaszcza 15 oczek wodnych powstałych w miejscach poboru gruntu do budowy wałów.

Łęg w Przegorzałach jest ważnym ogniwem w korytarzu ekologicznym rzeki Wisły. Jest miejscem odbywania lęgów, żerowania i schronienia podczas wędrówek ptaków. Na terenie tym występuje ok. 60 gatunków ptaków, w większość objętych ochroną gatunkową. Oprócz ptaków występują tutaj chronione płazy, gady, bobry, wydry oraz zwierzęta nie podlegające ochronie gatunkowej.

Z uwagi na fakt, że ostoje bagiennych i mokradłowych zespołów roślinnych uznawane są globalnie za zagrożone lub nawet ginące, ich ochrona czy wręcz ich odtworzenie (na przykład poprzez budowę stopni wodnych) powinna być działaniem o wysokim priorytecie. Ochrona zagrożonych wyginięciem gatunków roślin i zwierząt lub siedlisk przyrody stanowi cel publiczny

W takie działania, które mają na celu realizację budowy stopni wodnych „Niepołomice” i „Podwale” na górnej Wiśle zaangażowało się Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Niepołomickiej.

Z uwagi na to, iż realizacja budowy stopni wodnych „Niepołomice” i „Podwale” dotyczyć będzie przede wszystkim modernizacji i rozbudowy istniejącego systemu ochrony przed powodzią dla którego nie ma żadnej alternatywy, mieszkańcy Miasta i Gminy Niepołomice za pośrednictwem organu gminy tj. Rady Miejskiej w Niepołomicach ( Rezolucja Nr XXII/4/12 Rady Miejskiej w Niepołomicach) udzielili poparcia tej Organizacji Pozarządowej.

Nadrzędność i priorytetowość kwestii poprawy bezpieczeństwa powodziowego i przeciwdziałaniu suszy przeważa nad wszelkimi innymi aspektami gospodarki wodami śródlądowymi. Przeciwdziałanie powodziom służy również poprawie stanu środowiska. Wskutek powodzi często następuje zalanie terenów na którym znajdują się zbiorniki z materiałami niebezpiecznymi, szamba itp. obiekty, w rezultacie powstają niestety bardzo poważne szkody przyrodnicze.

Erozja dna koryta Wisły i związane z nią obniżanie się poziomu wód gruntowych na terenach przyległych do rzeki daje złudne poczucie bezpieczeństwa i przyczynia się do intensyfikacji zagospodarowania i ekspansji zabudowy mieszkaniowej, przemysłowej i usługowej na terasie powodziowej.

Wobec tego kompleksowym narzędziem, które może minimalizować ryzyko występowania i skutków powodzi głównie na znacznych obszarach miasta i gminy Niepołomice jest realizacja budowy stopni wodnych „Niepołomice” i „Podwale” na górnej Wiśle. Wymienione obiekty hydrotechniczne zapewnią odpowiednią gospodarkę wodami oraz determinować będą właściwe gospodarowanie przestrzenią obszarów nadwiślańskich.

Podkreślam, że z uwagi na daleko posuniętą erozję koryta Wisły poniżej stopnia wodnego „Przewóz”, budowa stopnia wodnego „Podwale” jest nierozerwalnie związana z budową stopnia wodnego „Niepołomice”. Przyczyny i cele zespolonej budowy obydwu obiektów hydrotechnicznych sądzę, że wystarczająco przedstawiłam w interpelacji interpelację nr 26475 z dnia 22 maja 2014 r.

W związku z powyższym interpeluję:

1) Kiedy, w jakiej formule i przez kogo zostanie zlecone wykonanie rzetelnej i interdyscyplinarnej analizy stanu oraz prognozy oddziaływania na środowisko ewentualnych dalszych zaniechań/działań związanych z gospodarką wodną na obszar i otoczenie Puszczy Niepołomickiej? Czy zostaną w szczególności zbadane skutki okresowych nadmiarów i niedoborów wody w Wiśle na zachowanie dla przyszłych pokoleń obszarów cennych przyrodniczo, wymienionych na wstępie?

2) W jaki sposób władze krajowe i wojewódzkie będą wspierać Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Niepołomickiej w ich działaniach na rzecz racjonalnej gospodarki wodnej w Małopolsce i w kraju?

Będę wdzięczna za udzielenie mi wyczerpującej odpowiedzi.

Z poważaniem,

Elżbieta Achinger
Posłanka na Sejm
Rzeczypospolitej Polskiej
#1 | kaczor_g dnia 05.09.2014 09:59
z tą fizyką na miejscu Pani poseł to bym uważał - są zjawiska kapilarne.... gdy woda płynie do góry wbrew grawitacji....
Zapytałbym na jej miejscu raczej Pana Premiera/Ministra w jaki sposób zamierzają wykorzystać potencjał gospodarczy (transportowy, energetyczny, surowcowy - woda) rzek w ogóle...

Dodaj komentarz

Zaloguj się, aby móc dodać komentarz.

Oceny

Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą oceniać zawartość strony
Zaloguj się lub zarejestruj, żeby móc zagłosować.

Brak ocen. Może czas dodać swoją?

  PRchecker.info Free counters!
Apis | Alhenag | Absolwenci TZS | Wierzbnik | Rada Kapitanów | PHP-Fusion PL