Interpelacja w sprawie stopni "Niepołomice" i "Podwale" na Górnej WiśleDrukuj

Interpelacja w sprawie stopni "Niepołomice" i "Podwale" na Górnej Wiśle14 listopada poseł Andrzej Sztorc (PSL) złożył w Sejmie interpelację skierowaną do Elżbiety Bieńkowskiej Ministra Rozwoju Regionalnego. Interpelacja dotyczy sprawy rekomendacji wpisania na listę przedsięwzięć kluczowych w mandacie negocjacyjnym Rządu do Kontraktu Terytorialnego dla Województwa Małopolskiego na lata 2014 – 2020 inwestycji polegających na budowie stopni wodnych „Niepołomice” i „Podwale” na Górnej Wiśle.

Ze względu na jej istotne znaczenie dla rozwoju żeglugi śródlądowej publikujemy w całości tekst interpelacji.

Pani
Elżbieta BIEŃKOWSKA
Minister Rozwoju Regionalnego Warszawa


Sprawa: Interpelacja złożona przez Posła RP Andrzeja Sztorca w sprawie rekomendacji wpisania na listę przedsięwzięć kluczowych w mandacie negocjacyjnym Rządu do Kontraktu Terytorialnego dla Województwa Małopolskiego na lata 2014 – 2020 inwestycji polegających na budowie stopni wodnych „Niepołomice” i „Podwale” na Górnej Wiśle.

Szanowna Pani Minister!

Wisła oddziaływała i oddziałuje na emocje, stała się symbolem budującym tożsamość kulturową Polski. Z kolei forma jej użytkowania powiązana jest z rzeczywistością społeczno-gospodarczą kraju.

Kompleksową regulację koryta rzeki Wisły od ujścia Przemszy do Sandomierza przeprowadzono w XIX wieku i na początku XX wieku. Wykonano ją między innymi za pomocą przekopów przecinających wiślane meandry. Przekopy zwiększyły lokalnie spadek zwierciadła wody i jej prędkość, prowadząc do przyśpieszenia procesów erozji.

Po drugiej wojnie światowej rozpoczęto budowę Kaskady Górnej Wisły, dotychczas powstało 6 stopni wodnych od Oświęcimia do Krakowa.

W wyniku postępującej erozji dna rzeki za stopniem wodnym „Przewóz” usytuowanym w km 92,150 szlaku żeglownego, który jest najniżej położonym stopniem wodnym Kaskady Górnej Wisły (oddany jako pierwszy do eksploatacji w 1954 roku), głębokość wody za progiem głowy dolnej śluzy „Przewóz”, zamiast projektowanych 250cm spadła poniżej poziomu dna śluzy.

Drożność korytarza ekologicznego doliny rzeki Wisły oraz ciągłość liniowa Drogi Wodnej Górnej Wisły została przerwana. Proces erozji dennej i bocznej został przyspieszony rabunkowym poborem kruszywa z dna rzeki w latach 1945-89 oraz z uwagi na przyszłościowe plany budowy stopnia wodnego „Niepołomice” i następnych, odstąpiono od wykonania zabezpieczeń przeciwerozyjnych dna i brzegów rzeki Wisły.

Obecnie na odcinku rzeki Wisły od stopnia wodnego „Przewóz” aż do ujścia rzeki Raby do Wisły z powodu obniżania się dna (erozji dennej), a co za tym idzie też lustra wody w rzece, utworzyła się tak zwana „płycizna Niepołomice”. Natomiast umocnienia brzegów rzeki zostały podmyte i ulegają stałej destrukcji, nie spełniają już swojej funkcji ochronnej i regulacyjnej. W wielu miejscach istnieje realne zagrożenie dla stateczności wałów przeciwpowodziowych.

Szacuje się, że zwierciadło wody w rzece Wiśle na omawianym odcinku obniżyło się o ponad 4m w stosunku do lat 50-tych XX wieku.

Z uwagi na powyższe, decyzja o dofinansowaniu z funduszy Unii Europejskiej wykonania kluczowego obiektu hydrotechnicznego – budowa stopnia wodnego „Niepołomice” na górnej Wiśle, inwestycja wpisana do projektu Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 (dokument po konsultacjach społecznych z dnia 16 października 2013 r.) jest decyzją słuszną i oczekiwaną.

Niemniej jednak należy pamiętać, że Wyżyna Małopolska należy do strefy stosunkowo ubogiej w mokradła, które są ważną ostoją specyficznych siedlisk przyrodniczych dla wielu gatunków roślin i zwierząt, z tego względu część z nich objęto ochroną w ramach sieci Natura 2000.
Duży kompleks siedlisk hydrogenicznych w Małopolsce stanowi północna część Puszczy Niepołomickiej, kompleksy leśne: Uroczysko Koło i Uroczysko Grobla na których ustanowiony został Specjalny Obszar Ochrony Siedlisk Natura 2000 Koło Grobli PLH 120008, gdzie zidentyfikowano tu 3 rodzaje siedlisk z załącznika I Dyrektywy 92/43/EWG w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory (Dyrektywa Siedliskowa).

Znajdują się tu również stanowiska 4 gatunków z załącznika II w/w Dyrektywy, w tym chrząszczy związanych z naturalnymi drzewostanami, a także stanowiska gatunków roślin naczyniowych chronionych prawnie w Polsce. Występuje tu 10 gatunków ptaków z załącznika I Dyrektywy 79/409/EWG w sprawie ochrony dzikich ptaków (Dyrektywa Ptasia).

W tej części Puszczy Niepołomickiej utworzono rezerwat przyrody „Koło” oraz zaliczany do najcenniejszych leśnych rezerwatów w kraju, rezerwat przyrody „Lipówka”- Specjalny Obszar Ochrony Siedlisk Lipówka PLH120010 Natura 2000. Dominują tu naturalne i zbliżone do pierwotnego zbiorowiska grądowe z grabem, dębem oraz z obfitym występowaniem lipy drobnolistnej.

Obecnie z powodu drastycznego obniżenia się poziomu wód gruntowych na skutek głównie postępującej erozji dennej koryta Wisły powyższe obszary narażone są na długie okresy posuszy i utratę dotychczasowego charakteru naturalnego lasu grądowego.
Powoli zanikają zbiorowiska łąk wilgotnych zasiedlające pasmowo ciągnące się przez obniżenia w dnie doliny Wisły oraz śródleśne bagna i małe rozlewiska, natomiast torfowiska na skutek odwodnienia ulegają degradacji.

Niezwykle cennym obiektem był rezerwat wodny „Wiślisko Kobyle” o charakterze ścisłym, gdzie ochronie podlega fragment starorzecza Wisły. Należy podkreślić, że starorzecza są cennymi ostojami bagiennych zespołów roślinnych oraz ornitofauny. Mokradła te o charakterze fluwiogenicznym, są ściśle uzależnione od poziomu wód rzecznych.

Szczególnie niepokojące jest to, że akwen rezerwatu przyrody „Wiślisko Kobyle” utworzonego w starorzeczu z około 1500 m długości i szerokości do 50 m, gdzie istniał strefowy układ zbiorowisk roślinnych w którym można było obserwować naturalne procesy sukcesyjne, skurczył się do kilku izolowanych oczek wodnych. Te w przeszłości niezwykle bogate siedliska i ostoje przyrody obecnie zdegradowane zagrożone są wyschnięciem i zagładą.

Zapewnienie różnorodności przyrodniczej przez odtworzenie i zachowanie siedlisk naturalnych flory i fauny w stanie sprzyjającym ochronie oraz przywrócenie drożność korytarza ekologicznego doliny rzeki Wisły i ciągłości liniowej Drogi Wodnej Górnej Wisły może nastąpić tylko i wyłącznie pod warunkiem kontynuowania budowy Kaskady Górnej Wisły w tym priorytetowych stopni wodnych ”Niepołomice” i „Podwale”.

W następstwie oddziaływania zasięgu cofek piętrzenia powyższych stopni wodnych, nastąpi ustabilizowanie stosunków gruntowo-wodnych na terenach przyległych do Wisły, a zwłaszcza w nadwiślańskich kompleksach Puszczy Niepołomickiej ekosystemów od wody zależnych.

Trzeba podkreślić, że wskutek podpiętrzenia Górnej Wisły stopniami wodnymi oraz oczyszczania mechanicznego z pływających zanieczyszczeń na kratach wlotowych do turbozespołów elektrowni wodnych i dzięki ich pracy, wzrosło natlenienie wody zwiększając jej zdolności samooczyszczenia się biologicznego. Jest to szczególnie istotne ze względu na to, że największą barierę na Górnej Wiśle dla migracji ryb łososiowatych i wędrownych sprawia jakość wody w rzece, gdyż ryby są wyjątkowo wrażliwe na zanieczyszczenia.

Za przyczyną stopni wodnych „Niepołomice” i „Podwale” zwiększy się bioróżnorodność hydrobiontów, natomiast za pomocą przepławek, które umożliwiają migrację ryb w górę i w dół rzeki, przywrócona zostanie drożność korytarza ekologicznego wyerodowanej dzisiaj Wisły poniżej Krakowa. Uzyskane zostaną korzystne następstwa o pierwszorzędnym znaczeniu dla środowiska przyrodniczego, co jest zgodne z celami Ramowej Dyrektywy Wodnej 2000/60/WE.

Oprócz powyższego wykonanie stopni wodnych „Niepołomice” i „Podwale” wzmocni potencjał bezpieczeństwa powodziowego (transformacja wezbrań powodziowych), bezpieczeństwa energetycznego (zagospodarowanie piętrzeń przez elektrownie wodne) oraz umożliwi uprawianie ekologicznego transportu wodnego śródlądowego i turystyki wodnej.

Wytyczne Komisji Europejskiej pt. „Transport wodny śródlądowy i sieć Natura 2000 – zrównoważony rozwój śródlądowych dróg wodnych i zarządzanie nimi w kontekście dyrektywy ptasiej i siedliskowej” ogłoszone w Brukseli w dniu 18 października 2012 roku (Reference: IP/12/1114), współczesna wiedza naukowa oraz stosowane dobre praktyki w branży wodno- melioracyjnej i hydrotechnicznej gwarantują takie projektowanie, budowanie i eksploatację urządzeń, że stanowią one obszary ekorozwoju ze specyficznym siedliskiem, pozwalającym zachować bioróżnorodność.

Potrzebę realizacji powyższych wielofunkcyjnych obiektów hydrotechnicznych ujęto między innymi w następujących dokumentach:

- Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 (Monitor Polski z dnia 27 kwietnia 2012, poz. 252),

- Strategii Gospodarki Wodnej dokumencie przyjętym w dniu 13 września 2005 roku przez Radę Ministrów,

- Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata 2011-2020 przyjętej przez Sejmik Województwa Małopolskiego Uchwałą nr XII/183/11 w dniu 26 września 2011r.

- Strategii Rozwoju Transportu w województwie małopolskim na lata 2010 - 2030 uchwała nr 1434/10 Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia 25 listopada 2010 roku,

- projekcie Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 (dokument po konsultacjach społecznych z dnia 16 października 2013 r.), gdzie ujęto tylko budowę stopnia wodnego „Niepołomice” na górnej Wiśle, choć zdaniem nie tylko interpelującego budowa stopnia wodnego „Podwale” jest nierozerwalnie związana z budową stopnia wodnego „Niepołomice”.

Wobec powyższego interpeluję:

1. Czy Ministerstwo Rozwoju Regionalnego przewiduje umieszczenie doliny Górnej Wisły w katalogu propozycji obszarów strategicznej interwencji zawartych w części szczegółowej rządowego mandatu negocjacyjnego do Kontraktu Terytorialnego dla Województwa Małopolskiego na lata 2014 – 2020, a jeżeli nie, to dlaczego?

2. Czy Ministerstwo Rozwoju Regionalnego zamierza włączyć (lub już włączyło) inwestycje polegające na budowie stopni wodnych „Niepołomice” i „Podwale” na Górnej Wiśle do listy przedsięwzięć kluczowych w mandacie negocjacyjnym Rządu do Kontraktu Terytorialnego dla Województwa Małopolskiego na lata 2014 – 2020, a jeżeli nie, to z jakiego powodu?
Inwestycje powyższe zdaniem interpelującego spełniają kryteria przynależności do aż 3 podstawowych dziedzin tematycznych predysponowanych do objęcia Kontraktem Terytorialnym. Są to w kolejności: środowisko, transport i energetyka (z uwagi na możliwość, ale i wynikający z Prawa wodnego obowiązek energetycznego wykorzystania planowanych piętrzeń).

Z poważaniem
Andrzej Sztorc
Poseł na Sejm RP
#1 | wanoga dnia 18.11.2013 10:15
viTAM!
Zachęcam do przeczytania http://www.zeglug...admore=729 i porównania obu tekstów. Bez złoślowości. ;-)
Pozdrawiam!
#2 | koj dnia 18.11.2013 11:02
kol. wanoga nieważne kto pisze, ważne kto zadaje pytania...ot co.
#3 | 38 dnia 18.11.2013 15:03
... i o to chodzi... Smile

...tylko osoby uprawnione mogą występować z interpelacjami... a temat jest niebywale ważki ...

pozdrawiam
Marian
#4 | marek56 dnia 18.11.2013 18:50
Czujności nigdy za wiele Grin
#5 | Kongregacja dnia 18.11.2013 23:02
coś drgnęło ,nie tylko w spodniach.

Dodaj komentarz

Zaloguj się, aby móc dodać komentarz.

Oceny

Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą oceniać zawartość strony
Zaloguj się lub zarejestruj, żeby móc zagłosować.

Brak ocen. Może czas dodać swoją?

  PRchecker.info Free counters!
Apis | Alhenag | Absolwenci TZS | Wierzbnik | Rada Kapitanów | PHP-Fusion PL