Niechciany zabytek?Drukuj

Niechciany zabytek?Mały słownik ochrony zabytków definiuje: Zabytki techniki jako obszary, miejsca, obiekty i przedmioty są ważne dla historii techniki i przemysłu oraz zjawisk społecznych i technicznych związanych bezpośrednio z ich rozwojem. Należą do nich zakłady produkcyjne, maszyny i narzędzia, urządzenia i środki transportu, komunikacji i łączności oraz wyroby przemysłowe.

Polska Organizacja Turystyczna określa Dziedzictwo przemysłowe jako zabytki budownictwa przemysłowego i techniki. Są to obiekty związane z działalnością produkcyjną: kopalnie, huty, elektrownie, różnego rodzaju fabryki przemysłu maszynowego, obiekty związane z przemysłem przetwórczym (wiatraki, młyny, gorzelnie, browary, kuźnie), przemysłem papierniczym (papiernie, drukarnie), włókienniczym, ceramicznym (fabryki ceramiki, cegielnie) i wiele innych. Do tej grupy zabytków zaliczane są także obiekty związane z transportem kolejowym (linie kolejowe wraz z zespołami dworcowymi i infrastrukturą kolejową), transportem rzecznym (kanały wodne, śluzy, zapory), morskim (stocznie, urządzenia portowe) i lądowym. Są to także dzieła myśli inżynieryjnej, jak mosty, wiadukty, tamy, czy urządzenia hydrotechniczne (kanały rzeczne). Tę grupę obiektów określa się mianem nieruchomych dóbr kultury.

Do tej kategorii zaliczyć można dwa obiekty hydrotechniczne znajdujące się na Górnej Odrze - zasypaną starą śluzę w Brzegu oraz jeszcze istniejącą, ale w agonalnym stanie pierwszą śluzę w Oławie.

Wybudowano ją w latach siedemdziesiątych XVIII w. kiedy to rozpoczęto regulację Odry. Przekopano wówczas kanał odrzański a w roku 1872 powstała pierwsza śluza wymiarach użytkowych 40,8 x 5,34 która usprawniła żeglugę na rzece. Górny kanał rozpoczynał się w Ścinawie Polskiej na lewo od Odry i łączył się ponownie z Odrą krótko przed Młynówką pod Oławą. Dla żeglugi Młynówka wykorzystywana była na długości około 1,5 km do Zwierzyńca - czyli do ujścia dolnego kanału śluzowego do Odry.

Oławski Węzeł Wodny przed wybudowaniem obecnego kanału ze śluzą pociągową (klinij aby powiekszyć obrazek)

Jak wygląda dzisiaj ten unikatowy węzeł hydrotechniczny, perła europejskiej kultury można zobaczyć na poniższych fotografiach.



A kto odpowiada za taki stan rzeczy? – trudne pytanie. Odpowiada zwykle ten, kto jest aktualnie prawnym właścicielem obiektu: RZGW lub gmina Oława. Obojętnie kto by to nie był - taka „gospodarska” ochrona zabytku świadczy o podejściu do dziedzictwa miasta i do historii budownictwa hydrotechnicznego w Oławie i wzdłuż całej Odry.

Wysoce szkodliwe zjawisko czyli deprecjonowanie rangi zabytków hydrotechnicznych nasila się już od dłuższego czasu. Obiekty te są systematycznie wyburzane lub przebudowywane w sposób całkowicie sprzeczny z zasadami ochrony zabytków. Przykładem niech będą brak troski o zachowane jeszcze fragmenty Kanału Kłodnickiego i istniejących na nim śluz oraz idiotyczne (już na szczęście nieaktualne) projekty zasypania wrocławskiego Kanału Miejskiego, chociaż dostosowania go do przepuszczania wód powodziowych spowoduje jego rychłą ruinę.

Nie można dopuścić do powtórki tego, co spotkało Port Popowice, który został zrównany z ziemią a mógłby stać się dużą atrakcją w przypadku przemyślanej inwestycji. W całej Europie takie zespoły obiektów portowych i hydrotechnicznych - wraz z urządzeniami o charakterze zabytków techniki takimi jak dźwigi, żurawie i bocznice - przebudowywane są na nowoczesne centra kultury o silnym potencjale rewitalizacyjnym dla całej okolicy.



Port Popowice nie miał tego szczęścia, nie pozwolono mu nawet poczekać na lepsze czasy. Więc nie dajmy się zwariować i ponosić wybujałej fantazji nawiedzonych deweloperów i brońmy tego, co jeszcze udało się do naszych czasów przetrwać.

tekst i zdjęcia: Janusz Fąfara
#1 | Apis dnia 25.09.2013 19:51
W roku 2006 jeszcze dało się zobaczyć zarysy kanałów śluzowych starej śluzy Oława położonej w km 215 rzeki Odry: http://dolny-slask.org.pl/521321,Olaw...Olawa.html
#2 | Ziomal dnia 29.09.2013 18:33
Piękna śluza ,zimowisko,port-marina pomysłów wiele.Prawnie kogo to jest ? Ratować trzeba to cacko !!!!

Dodaj komentarz

Zaloguj się, aby móc dodać komentarz.

Oceny

Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą oceniać zawartość strony
Zaloguj się lub zarejestruj, żeby móc zagłosować.

Brak ocen. Może czas dodać swoją?

  PRchecker.info Free counters!
Apis | Alhenag | Absolwenci TZS | Wierzbnik | Rada Kapitanów | PHP-Fusion PL