Trójkąt Trzech CesarzyDrukuj

Kolega Janusz Fąfara w swym artykule o Przemszy dotknął bardzo ciekawego, chociaż dawno zapomnianego tematu Trójkąta Trzech Cesarzy. A że nazbierało sie trochę materiału ilustracyjnego, więc warto co nieco o tym napisać. Cóż to takiego Trójkąt Trzech Cesarzy? Jeszcze 90 lat temu w miejscu gdzie łączyły się Czarna i Biała Prrzemsza zbiegały się granice trzech zaborów Polski. Od północnego zachodu i zachodu - zabór pruski, od północnego wschodu i wschodu - zabór rosyjski, od południowego wschodu - zabór austriacki.

Teren u zbiegu Czarnej i Białej Przemszy między Mysłowicami, Sosnowcem i Jaworznem był przez prawie wiek jednym z ważniejszych punktów w tej części Europy. Tu stykały się trzy ówczesne potęgi: Rosja, Austro - Węgry i Prusy. Sąsiadujące z kopalnianym zagłębiem połączenie rzek było także wykorzystywane jako dogodny punkt przeładunku i spławu węgla a nawet snuto plany wybudowania tutaj portu rzecznego o znaczeniu porównywalnym z Dortmundem.



Miejsce to nazwano Trójkątem Trzech Cesarzy i było jedną z największych atrakcji turystycznych na Śląsku. Blisko Trójkąta jest góra, kiedyś Bismarka dziś Kościuszki. Tylko nieliczni starzy Mysłowiczanie pamiętają wciąż o Bismarku. Czasy Trójkata to okres wielkiej świetności Mysłowic, które po Kongresie Wiedeńskim stały się miastem granicznym. Liczba ludności w krótkim czasie zwiększyła się dwudziestokrotnie.


W 1907 roku na Górze Bismarka zbudowano wieżę, zwaną potocznie Pomnikiem Bismarka lub Wieżą Bismarka. Miała ona 20 metrów wysokości i platformę widokową na górze. Wiekie kamienne bloki i grube mury symbolizowały pruską potęgę. Na górę wchodziło się po schodach. Turyści obserwowali jak daleko sięgało panstwo niemieckie. W pogodne dni z wieży można było zobaczyć Kraków, a nawet Tatry. Wszystkich wież Bismarka - o bardzo różnych ksztaltach i z użyciem różnego budulca - zbudowano na terenach obecnej Polski 40 szt. Zachęcamy do odwiedzenia strony internetowej www.bismarcktuerme.de

Z opowiadań dziadków, którzy byli Mysłowiczanami, wiem że i oni w młodości spacerowali po poromenadzie nad Przemszą, a nawet raz byli na przejażdżce "dampfrem". Z nostalgią wspominali widok z Wieży Bismarka, podobnież zatykał dech w piersiach! Wieża została rozebrana przez władze polskie w 1937 roku, a kamienie z niej zostały wykorzystane przy budowie katowickiej katedry. Dzisiaj na górze, gdzie stała Wieża Bismarka, teren porośnięty jest wysoką trawą oraz lasem brzozowym. Z dawnej wieży stojącej na szczycie góry, pozostały już tylko kamienie rozrzucone na zboczach.

W książce "Historia o Trójkącie Trzech Cesarzy", wydanej w Berlinie w 1913 roku, czytamy, że Trójkąt był atrakcją turystyczną na światową skalę. Zjeżdżali sie tam ludzie z całej Europy. Maszerowali promenadą, po której obu stronach stały kramy. Sprzedawano tu pocztówki z wizerunkiem trzech cesarzy i mnóstwo innych pamiątek.



Mały przegląd wydawanych wówczas pocztówek prezentujemy w pokazie (proszę skorzystać z przycisków małego panelu)


Przy promenadzie było zródełko, z którego woda wypływała z pyska mosiężnego lwa. Legenda mówi, że w tym miejscu spotkali się właśnie ci trzej cesarze i pili wodę ze złotych kubków. Dalej był cały kompleks restauracji i bufetów nazwany Ogrodem Trzech Cesarzy, grała muzyka, były podesty do tańca, śpiewały chóry. W roku 1913 było w Mysłowicach 110 restauracji, a obecnie jest ich może 6. Ludzie kąpali się w Przemszy, łowili ryby. Teren przy Trójkącie był ozdobą miasta, miejscem wypoczynku wszystkich z okolicy. Mimo, że po pierwszej wojnie światowej granica oddalila sie od Trójkąta, nadal chodziło się tam na spacery, a dzieci zimą zjeżdżały z góry na nartach.

Całkowicie z drewna zbudowany most o dlugości ok. 240m, łączył Mysłowice (Niemcy) z Modrzejowem (Rosja).
Spinał on obydwa brzegi granicznej rzeki Przemszy służąc jako przejście graniczne dla do ruchu pieszego i kolowego z obydwu sąsiedzkich krajów. Na jesień, przekraczajły ten most ogromne stada gęsi (czasami do 100 000 sztuk dziennie). W gęsim marszu poprzez ulice miasta (w którym kierunku?) defilowały aż do załadunku na wagony kolejowe. Na moście znajdował się rosyjski posterunek graniczny.

Ta niegdysiejsza granica do dziś dzieli ludzi mieszkających w jednym państwie. Mieszkańcy zachodniej strony Przemszy to dla pozostałych "Ślonzoki" albo "hanysy". Mieszkańcy pogranicza dawnego zaboru rosyjskiego to dla mieszkańców Śląska "gorole" (mówi się tak obecnie o mieszkańcach Zagłębia Dąbrowskiego - nazwa powstała pod koniec XIX wieku z podzielonej między dwa zabory historycznej Małopolski). Mieszkańcy Jaworzna to już "krakusy", natomiast dla tych dwóch obszarów mieszkańcy zachodniej strony rzeki to prawie "Niemcy". Do tego fakt pozostawania w jednym województwie, które nazwano "śląskim", więc w domyśle zamieszkałym przez Ślązaków, powoduje niechęć tych, którzy mając swoją odrębną kulturę Ślązakami nigdy nie byli. Zamieszanie to pogłębiają rzesze ludzi, którzy przyjechali na tą ziemię pracować w kopalniach (choć nie tylko) i nie bardzo rozumieli różnice między trzema obszarami. Takie jest oficjalne stwierdzenie dotyczące antagonizmów pomiędzy mieszkańcami trzech stykających się tu obszarów. Moim zdaniem jest ono trochę przesadzone, chociaż zapewne jakaś część prawdy w tym jest. Ale trzeba ten problem "wziąć na luzie".

Widok na Białą Przemszę pod mostem w sosnowieckiej dzielnicy Maczki


Oczywiście, o swoim mizernym pochodzeniu z Sosnowca musiałem się sporo nasłuchać od moich śląskich kolegów. Ale przede wszystkim nasłuchałem się kawałów. I własnie na wesoło (chociaż temat to poważny) chciałbym zakończyć artykuł, przytaczając żart o organizowaniu się mniejszości niemieckiej na Śląsku:

Zwierza się Karlik Gustlikowi
- "Wijsz, chciołech sie do tej mniejszości zapisać, ale sie nie zapisza.
- Czymu?
- Nie zapisza sie i już! Tyn przewodniczący nazywo sie Herbert Gorol, Herbert Gorol!! A nie bydzie żodyn gorol hanysa za ciula robił!"

Przepraszam za dosadność. Dziś po Trójkącie pozostały tylko brudna Przemsza, a dawny rosyjski i austriacki zabór łączy stara rura ciepłownicza.

Mirek Rajski



Komentarze

Komentarze widoczne dla zalogowanych

Oceny

Ocena zawartości jest dostępna tylko dla zarejestrowanych użytkowników.
Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się by zagłosować.

Niesamowite! Niesamowite! 75% [3 głosów]
Bardzo dobre Bardzo dobre 25% [1 głos]
Dobre Dobre 0% [Brak głosów]
Średnie Średnie 0% [Brak głosów]
Słabe Słabe 0% [Brak głosów]